تاملي بر تنوع مضامين و منشاء نقاشي هاي قاجاري شمال ايران با تكيه بر خانه حاج قاسمي- نوا(آمل)

در سالهاي اخير آسيب‌ها و خطرات بسياري نقوش و تزيينات ابنيه دوره قاجار را در كشور مورد تهديد قرار داده است. از اين رو توجه به حفاظت از اين نقوش اهميت مي‌يابد. در مطالعه حاضر بررسي تزيينات و نقاشي‌هاي خانه حاج قاسمي در منطقه نواي لاريجان به انجام رسيده‌است كه نمونه‌اي مشخص از مسكن دوره قاجار به شمار مي‌آيد. هدف اين پژوهش بررسي و تحليل سبك تزيينات ، موضوعات و ارائه تحليل پيشنهادي به شكلي مقايسه‌اي با نمونه‌هايي از اين دوره است. مهمترين پرسش طرح‌شده در اين پژوهش شناخت پيشينه، وجوه اشتراك و تمايز نقوش و همچنين عوامل شكل‌گيري ‌آن بوده است. از اين رو توصيف خانه، شرح نگاره‌ها و شيوه اجراي تزئينات و همچنين مقايسه‌ي آن با نمونه‌هاي مشابه مورد بررسي قرار گرفت. گاهنگاري پيشنهادي، بحث و استدلال موضوعي نقوش و دليل انتساب آن به اواسط دوره قاجار نيز در اين مقاله مورد بحث قرار گرفت. رويكرد مقاله از نوع تاريخي و روش پژوهش توصيفي– تحليلي، با تحليلي از نوع مقايسه‌ي تطبيقي است. يافته‌هاي پژوهش نشان مي‌دهد نقوش مورد بررسي با دوره قاجار قابل تطبيق و متاثر از فرهنگ ايراني، باورهاي ديني و طبقات اجتماعي اين دوره است. با توجه به كاركرد مسكوني بنا، نقش مايه‌هايي با مضامين متنوع گياهي، جانوري و تك چهره‌هاي مرد و زن و خورشيد خانم قاجاري در آن مشاهده گرديد. نتايج نشان داد كه بين نقوش اين بنا با ديگر بناهاي هم دوره موجود در اين منطقه و شهرستان آمل، شباهت قابل ملاحظه‌اي مشاهده نگرديد كه اين امر مي‌تواند نشان از منشا متمايز پديد آورندگان اين نقوش باشد. در پايان پيشنهادهايي به منظور فرهنگ سازي و حفاظت از اين بناها ارائه گرديد.