واگرايي‌هاي مفهومي غصب و تصرف عدواني در فقه اماميه (با نگاهي به فقه مقارن و حقوق ايران)

يكي از موضوعاتي كه در فقه حقوق اسلام كاربرد فراواني دارد، موضوع غصب است كه فقها بحث هاي فراواني در خصوص مفهوم و قلمرو آن ارائه كرده اند. اهميت پرداختن به موضوع غصب بدين جهت است كه هم در مباحث حقوق خصوصي و ضمان و هم در مسائل كيفري و تحقق جرايمي مثل سرقت و كلاهبرداري مدخليت دارد. همچنين نهاد ديگري با عنوان تصرف عدواني در قوانين آيين دادرسي مدني و قانون مجازات اسلامي مورد توجه قرار گرفته است. حال نكته مهم آن است كه آيا با وجود پيش بيني غصب ديگر نيازي به تأسيس تصرف عدواني وجود دارد و رابطه منطقي اين دو از منظر فقهي و حقوقي چگونه است؟ با توجه به سؤال مطروحه هدف از اين پژوهش ارائۀ تعريفي جامع از غصب و تصرف عدواني و نيز تبيين رابطه منطقي اين دو تاسيس در فقه مقارن و حقوق موضوعه ايران است. نتايج به دست آمده از اين پژوهش كه به روش -تحليلي انجام پذيرفته، حاكي از آن است كه در تبيين غصب ميان تعريف شهيد ثاني و فقهاي حنبلي و شافعي همگرايي ديده مي شود. همچنين از منظر فقهي واژگان ‌تصرف عدواني و غصب هر يك در لغت و عرف و شرع معناي واحدي دارند، اما در حقوق واگرايي هايي بين اين دو ملاحظه مي شود.