بررسي و تحليل خاطره‌نگاري در آثار جلال آل احمد

خاطره‌پژوهي يكي از منابع الهام‌بخش تحقيق در حوزۀ تاريخ‌نگاري است. همچنين ابزاري براي انتقال تجربه‌ها، آداب، رسوم و مناسك ديني و ملي جوامع به نسل‌هاي آينده به‌شمار مي‌آيد. از طرف ديگر، بيان‌كننده عواطف و احساسات فردي، قومي و ملي در برابر‌ حوادث و رويدادهاست. حجم وسيعي از نويسندگي جلال آل احمد در عرصه خاطره‌نگاري است. آثار اين نويسنده از جهات متعددي، از جمله اجتماعي، سياسي و تاريخي، گوياي زندگي پر فراز و نشيب اوست. اين مقاله درصدد است تا با روشي توصيفي - تحليلي، خاطره و انواع خاطره‌نگاري را در آثار جلال آل احمد بكاود. نتايج‌ تحقيق حاكي از‌ آن است كه اغلب داستان‌‌هاي جلال‌آل‌احمد، در‌ شرح زندگي، حسب‌حال و حديث‌نفس نويسنده است كه از اين جهت، در ‌زمره خاطره‌نگاري قرار مي‌گيرد. در اغلب اين داستان‌ها، حادثه داستاني با رواني و يكدستي و انسجام خاص داستاني پيش نمي‌رود؛ چرا كه نويسنده گاه و بي‎گاه با اظهار نظر‌هاي خويش، سير داستاني را قطع و در روند آن دخالت مي‌كند؛ گويي واقع‌گرايي جلال باعث شده كه گاه مرز‌هاي خيال را درنوردد و به عالم واقع ورود كند. در ميان آثار جلال‌آل ‌احمد، سفرنامه‌‌ها و نامه‌‌هاي او، از جايگاهي برجسته برخوردار است. آراي او در سفرنامه‌‌ها و نامه‌هايش، علاوه بر آشكاركردن بخشي از زندگي خصوصي و خانوادگي اين نويسنده، به ما فرصت نگاه جديد به رويداد‌هاي سياسي، فرهنگي و اجتماعي عصر نويسنده را نيز مي‌دهد.