تاريخ ‌گذاري حديث سيلان نفس نبي در دست علي عليه السلام به روش تحليل اِسناد

در بخشي از خطبه 197 نهج‌البلاغه، علي عليه السلام به توصيف لحظات آخر عمر رسول خدا صلي الله عليه و آله و سلم پرداخته‌اند: «لقد قُبضَ رسول‌الله  صلي الله عليه و آله و سلمو اِنّ رأسه لَعلي صدري و لقد سالَت نفسه في كفّي، فَاَمْرَرْتُها علي وجهي»   وجود ابهامات متني و سندي در عبارات مذكور، موجبات نياز به اعتبارسنجي و بررسي روشمندِ آن را فراهم ساخته است. روش كار ما در اين مقاله، تاريخ ‌گذاري يا كرونولوژي  با رويكرد اِسناد - متن است. بر اساس اين روش با پردازش متون مشابه و دسته بندي آنها در جداول مجزّا، رسم شبكه عنكبوتي، تعيين حلقه مشترك، خاستگاه و سير تطّور روايت را كشف و پي‌جويي نموده‌ايم. براي پي بردن به صحت و سقم روايت، توجه به اولين منبعي كه حاوي مضمون سيلان نفس نبي  صلي الله عليه و آله و سلم بوده و اينكه چگونه و چطور به منابع ديگر راه يافته است از اهمّ مباحث اين مقاله است. در مرحله بعد تفقّه در متن، احوال راويان و ارتباط آن ها با يكديگر و انگيزه ها و علل تحريف، مورد بررسي قرار گرفته و در نهايت با دلايل كافي، ضمن اشاره به مسبّب اين امر و منشأ اختلاف (صدقه بن سعيد) ، راي به شدت استبعاد اين جمله به معناي خاص داده‌ايم.