مطالعه تطبيقي دخالت آراء عمومي در گزينش قضات از ديدگاه فقه مذاهب اسلامي

يكي از مسائل قضايي مورد ابتلا در مهم‌ترين سيستمهاي حقوقي دنيا، چگونگي انتخاب قضات است كه داراي جنبه‌هاي فقهي و حقوقي مي‌باشد. گزينش قضات بر مبناي آراء عمومي، جزو كارآمدترين شيوه‌هاي جذب قضات در اين سيستمها به حساب مي‌آيد، به همين دليل شناخت مباني فقهي نظريه انتخابي بودن قضات، اهميت زيادي دارد. اكثريت فقها براي آراء عمومي در تعيين قاضي نقشي قائل نبوده‌اند. در بين فقهاي معاصر، برخي از شاگردان خويي و برخي از فقهاي اهل سنت قائل به دخيل بودن آراء عمومي در تعيين قضات هستند. دليل اصلي نظريه انتخاب قاضي در فقه مذاهب اسلامي، استظهاري است كه از برخي آيات و روايات داشته‌اند. برخي از دلايل اين ديدگاه در فقه اماميه و اهل سنت مشترك و برخي ديگر اختصاصي هستند. استناد به برخي از آيات قرآن كريم و هم­چنين نظام «قاضي تحكيم» به منظور دخالت آراء عمومي در گزينش قضات، جزو ادله مشترك ميان فقه اماميه و فقه ساير مذاهب اسلامي است و از اين جهت ميان مذاهب اسلامي، تقريب وجود دارد. در مقاله حاضر ضمن تشريح ديدگاه انتخاب به برخي از نقدهاي آن نيز اشاره شده است.