آستانگي در معماري زيارت: بررسي ارتباط و تأثير مناسك زيارت بر كالبد معماري حرم رضوي(ع)؛ با تأكيد برآستانه‌‏هاي ورودي

معماريِ زيارت، گونه‏‌اي مهم از معماري آييني و مذهبي است كه با تمركز بر معماري زيارتگاه، به ويژه حرم و مضجع اهل‌بيت(ع)، از منظري بينارشته‏‌اي قابليت پژوهش‏ دارد. اين نوشتار با قدر مطلق قرار دادن مفهوم «پيش ‏آستانگي» در برهم‏كنش «زيارت» و «معماري» سعي دارد با طرح اين پرسش: «چگونگي تأثير سنت زيارت بر معماري زيارتگاه» به بررسي معنامندي معماري حرم از آيين و مناسك زيارت بپردازد. هدف از اين مقاله بيان بازنمود كالبدي و معمارانه‏ زيارت بر مداخل يا همان «پيش‌‏آستانگي‏»‏هاي معماري‏ حرم رضوي(ع) است.تحليل و تفسير داده‏‌هاي تاريخي، تراثي و معماري در اين مقاله از منظر مطالعات فرهنگي و با روش انسان‏‌شناسي معماري است و در نتيجه تأثيرپذيري كالبدي ـ معنايي معماري ورودي‏‌هاي حرم (مرحله‏ پيش‌‏آستانگي) از سنت زيارت و آداب تشرف (نيت، سلام و اذن دخول) را در قالب زنجيره‌‏اي متوالي از فضاهاي معمارانه در مداخل ورودي (درها، بست‏‌ها و صحن‏‌ها) نظاره‏‌گر خواهيم بود.