تبيين ديدگاه مستشرقان «درباره گسستگي آيات قرآن» و نقد آن

مسئله انسجام و وحدت موضوعي ميان آيات هر سوره همواره از مهم‌ترين مسائل چالش‌برانگيز بوده و هست. مستشرقاني از قبيل گلدزيهر،‌ ريچارد بل و رژي بلاشر، بيش از ديگر خاورشناسان در اين زمينه ابراز نظر كرده و شبهه اضطراب، بي‌ثباتي، ‌بي‌نظمي و ملال‌آور بودن آيات قرآن را مطرح كرده‌اند. در مقاله پيش‌رو، پس از تبيين مدعيات مستشرقان در مسئله يادشده، بر اساس معيارهاي به‌هم‌پيوستگي آيات كه در جاي‌جاي تفسير ارزشمند الميزان، تعريف و ارائه شده‌اند با استفاده از روش توصيفي - تحليلي پاسخ شبهه مذكور داده شده است. مهمترين معيارهاي انسجام آيات هر سوره از منظر علامه طباطبائي عبارتنداز: استفاده از سياق آيات، اثبات حاكميت هدفي يگانه در آيات هر سوره، وجود تركيب و نوع جمله‌بندي‌ها؛ تلخيص مطالب در پايان فرازي از آيات، مقابله ميان آغاز و پايان سوره و مناسبت ميان صدر و ذيل آيه از طريق بيان يك سنت الهي. تجميع ده شاخصه يا معيار به‌هم‌پيوستگي آيات،‌ بر اساس نظرات علامه طباطبايي(ع) در تفسير الميزان، جنبه بديع و نوآوري مقاله حاضر قلمداد مي‌گردد.