ابعاد ورود انديشۀ اجتماعي به شريعت و فقه

هدف جستار حاضر نشان‌دادن ابعاد حضور «انديشۀ اجتماعي» در شريعت و احكام اسلام با تأكيد بر مجاهدت بيش از هزارسالۀ فقها و اصوليان مسلمان است. با استفاده از روش‌‌هاي متعددي مانند تحليل محتوا، اسنادي و توصيفي‌ـ‌تحليلي تلاش شد تا اشراب انديشۀ اجتماعي در دين و شريعت اسلام و نيز فتاوي فقهي اصولي ارائه شود. ضرورت توجه به انسان و اجتماع نه‌تنها در اسلام بلكه در همۀ شريعت‌‌هاي گذشته نيز به‌‌گونه‌‌اي وجود داشت؛ اما اين ويژگي در اسلام به‌نحو ممتازي مورد توجه قرار گرفت. فقها و اصوليان مسلمان با مجاهدتِ حدوداً چهارده‌‌قرنۀ خود توانستند بسياري از پيام‌‌هاي موجود در آيات و روايات اسلامي را دريافت كنند و با تأكيد بر اموري مانند پذيرش عقل در حريم دين، قواعد حاكمۀ فقهي، تقديم اولويت‌‌هاي اجتماعي، تعليل‌‌هاي اجتماعي احكام و درنهايت، احكام حكومتي، در راستاي صدور فتاواي به‌‌روز از آن‌ها استفاده كنند.