تحري؛ پژوهشي در مفهوم، مشروعيت، كاربرد و احكام آن

تحري، گونه‌اي تلاش اجتهادي است به منظور دفع اشتباه در حالت ضرورت با تكيه بر ادله و قرائن كه غالباً در عبادات و گاهي در مسائلي ديگر امكان به‌كارگيري دارد. تحري با واژگان ديگري چون اجتهاد، توخي، الهام، التماس و فحص از واقع در شبهات موضوعيه مربوط است. اين شيوه را برخي به دليل ضعف استنادي نپذيرفته و مفيد ظنِ غيرمغني از حق دانسته‌اند، اما غالباً به‌عنوان راه‌حل آخر و در حالت ضرورت و با استناد به سيرهٔ عملي رسول خدا(ص)، ائمه، صحابه و برخي ديگر از ادلهٔ نقلي و عقلي پذيرفته‌اند. حجيت تحري، محدود به متحري و غيرقابل تسري به غير است و دليل شرعي فراگير محسوب نمي‌شود و بسته به موضوع، احكام خاص تكليفي را دربردارد. روش پژوهش، توصيفي تحليلي و حاصل پژوهش، پذيرش تحري به‌عنوان شيوۀ عملي در هنگامهٔ اضطرار و براي دفع اشتباه و صرفاً در برخي مسائل است.