رويكردي انتقادي به فقه افتراضي؛ مباني و آسيب‌ها با تمركز بر جايگاه موضوع‌شناسي در اين رويكرد فقهي

فقه افتراضي كه با اندكي تسامح مي‌توان آن را فقه در خلأ نيز نام نهاد، محصول مباني، روش‌ها، علل و عواملي است كه باتوجه‌به حضور پررنگ و پرحجم آن در پيشينه و حال نهادِ فقاهت، نيازمند نگاهي انتقادي است تا بتوان دقيق‌تر و عيني‌تر با آن روبه‌رو شد.توجه به فقه افتراضي به‌مثابه رويكردي فقهي كه ازجمله معلول فاصله‌گرفتن فقه و فقيهان از واقعيت‌هاي اجتماعي و چالش‌هاي عينيِ مكلفان از يك سو و مطرود گشتن فقيهان از حكومت و حاشيه‌نشينيِ ايشان از سوي ديگر است، پيامد‌هايي به‌دنبال داشته كه در اين مقاله ضمن اشاره به پاره‌اي از مباني و آسيب‌هاي آن تلاش شده است به‌صورت موردي به پيامد كم‌توجهي به موضوع‌شناسي پرداخته شود، مسئله‌اي كه در اين چند دهه بيش‌ازپيش مدّنظر اصحاب انديشه و دغدغه‌مندانِ كارآمدتركردن فقه بوده است.در اين جستار به روش توصيفي تحليلي و با رويكرد انتقادي مسئلۀ مورد اشاره مورد تحقيق واقع شده و اين گمانه تقويت شده كه كم‌توجهي به موضوع‌شناسيِ فقهي و تقليل جايگاه آن در عمليات استنباط، عمدتاً معلول حاكميتِ رويكرد افتراضي به فقه است.