آموزش ‌هاي الكترونيكي و چالش هاي نقض حقوق مالكيت ادبي و هنري در دوران كوويد-19

با ظهور كوويد-19، استحاله‌اي جدي در عرصه‌هاي گوناگون زندگي، ازجمله سبك آموزش‌هاي عمومي و تخصصي ايجاد شده است. اگر در گذشته، كلاس‌هاي درس در محيطي فيزيكي با حضور رو در روي مدرسان و دانش آموزان/ دانشجويان برگزار مي‌شد، در پي عصر كرونايي، تغيير مهمي در آموزش مدارس و دانشگاه‌ها به وقوع پيوست و آموزش مجازي به‌منظور استمرار فرايند آموزش و عدم توقف امر خطير تعليم و تربيت جايگزين شيوۀ پيشين شد. در كلاس‌هاي مجازي، محتواهاي آموزشي شامل فيلم، موسيقي، مقالات و اسلايدهاي آموزشي از سوي مدرس يا محصل براي تدريس يا تمرين‌هاي كلاسي در سامانه آموزشي ارائه مي‌شوند. افزون بر اينكه، كليت كلاس آموزشي نيز ضبط و متعاقباً در دسترس قرار خواهند گرفت. هريك از اين موضوعات مي‌توانند يك اثر مشمول حمايت نظام حقوق مالكيت ادبي و هنري( حق مؤلف / كپي‌رايت) باشند. بنابراين، پديدآورندگان آنان اختياردارند در خصوص نشر غيرمجاز و ساير بهره‌برداري‌هاي غيرمجاز، مدعي نقض حقوق مالكيت فكري و نيز سرقت علمي باشند. مسئلۀ پژوهش حاضر آن است كه ابعاد و مخاطرات ناشي از حقوق مالكيت فكري آموزش‌هاي مجازي چيست و چگونه مي‌توان اين نگراني‌ها را مديريت كرد؟اين مقاله با روش تحليلي – توصيفي سرانجام نتيجه مي‌گيرد كه پديدآورندگان آثار علمي، ادبي و هنري در فرايند آموزش‌هاي مجازي مي‌توانند با توسل به فناوري‌هاي ناشي از مديريت ديجيتال حقوق و بلاك‌چين، استفاده‌هاي ثانوي را مديريت كنند. باوجوداين، استثنائات وارد بر حقوق مالكيت فكري قادرند حقوق و امتيازاتي را به سود منافع عمومي مقرر كنند. در اين ميان، تصويب دستورالعمل 2019 اتحاديه اروپا دربارۀ كپي‌رايت، معاهدۀ مراكش و رويۀ قضائي برخي كشورها نقش حياتي را در تثبيت حق كاربران براي دسترسي به دانش در شرايط بحراني ناشي از بيمار ي هاي همه گير ازجمله كرونا و ساير بيماري هاي عفوني ايفا خواهند كرد. علاوه بر اينكه، جريان هاي مروج دسترسي آزاد نيز سهم بسزايي در تأمين نيازهاي عمومي بر عهده داشته اند.