تحليلي بر مبناي بهينگي درباره كوتاه‌شدگي واكه‌اي براي رفع التقاي واكه در زبان كردي و فارسي

پژوهش حاضر براساس واج‎شناسي بهينگي، به رفع التقاي واكه در ارتباط با كوتاه‎شدگي واكه‎اي در زبان كردي و فارسي، پرداخته است. مجموعه‌فيلم‎ها، سريال‎ها و متون نوشتاري، پيكره‌پژوهش حاضر را تشكيل داده است، براساس تجزيه و تحليل داده‎ها، نگارندگان نتيجه گرفته‎اند كه دو زبان فارسي و كردي براي رفع التقاي واكه در برخي محيط‎هاي آوايي، از غلت‎سازي به‎شيوه‌كوتاه‎شدگي واكه‎اي استفاده مي‎كنند. در زبان فارسي براي رفع التقاي واكه، دو واكه‌افراشته /i/ و/u/  براثر غلت‎سازي ازراه كوتاه‎شدگي واكه‎اي به‎ترتيب به يك واكه‌كوتاه و يك همخوان غلت /j/ و/w/  تبديل مي‎شوند. در زبان كردي مياني، فرايند غلت‎سازي در واكه‎هاي افراشته /i:،u: /  و نيمه‎افراشته /ē:،ō: /  رخ مي‎دهد؛ همچنين، غلت‎سازي در زبان فارسي با تغيير كمّي در واكه‌كشيده‌/i:/ و تغيير كمّي و كيفي در واكه كشيده /u:/ همراه است. درمقابل، غلت‎سازي در زبان كردي مياني تنها با تغيير كمّي در واكه‎هاي كشيده همراه است. تحليل بهينگي نيز مشخّص كرد كه عامل اصلي در رفع التقاي واكه در هردو زبان فارسي و كردي مياني، الزام به وجود آغازه در ساختار هجايي آن‎ها است. در بافت‎هايي كه در آن‎ها غلت‎سازي ازراه كوتاه‎شدگي واكه‎اي رخ مي‎دهد، محدوديت‎هاي فعّال مشترك در زبان فارسي و كردي مياني عبارت است از:  .AGREE(place); ONSET; MAX; DEP; IDENT (µ