بررسي امكان پيش آگاهي بيماري بادزدگي فوزاريومي سنبله گندم بر اساس عامل هاي آب و هوايي و زراعي

بيماري بادزدگي فوزاريومي سنبله يكي از مهم‌ترين بيماري‌هاي گندم و يكي از بيماري­هاي بسيار پراهميت براي پيش‌آگاهي محسوب مي‌شود. تحقيق حاضر به‌منظور تعيين ارتباط آماري ميان وقوع بيماري و متغيرهاي آب و هوايي و زراعي به‌مدت سه سال (سال‌هاي زراعي 95-94، 96-95 و 97-96) در استان‌هاي گلستان، مازندران و اردبيل انجام شد. بدين منظور، در مزارع گندم موجود در اطراف ايستگاه‌هاي هواشناسي، مشخصات زراعي و شدت بيماري يادداشت‌ برداري شد. تعداد نه داده آب و هوايي روزانه به 30 متغير دوره‌اي تبديل شد. تلفيق تاريخ‌هاي شروع مرحله گلدهي و طول اين دوره در سال‌ها و مناطق مختلف نيز به‌صورت 11 متغير تقويم زماني و آب و هوايي محاسبه شد و در تحليل‌هاي آماري مورد استفاده قرار گرفت. نتايج آزمون همبستگي متغيرهاي يادشده با بيماري نشان داد كه بهترين پنجره زماني براي پيش‌آگاهي بيماري، B020 (20 روز قبل از گلدهي) بود و متغيرهاي ميانگين دماي بيشينه، تعداد روزهاي باراني، تعداد روزهاي خشك، ميانگين نسبت ويژه دمايي مرطوب و تعداد روزهاي باراني با رطوبت نسبي بالاتر از 80 درصد، بالاترين همبستگي را با بيماري داشتند. نتايج تجزيه رگرسيون لجستيك و تابع تشخيص براي متغيرهاي منتخب به‌صورت مستقل، دوتايي و سه‎‌تايي نشان داد كه بهترين متغير پيشگو به‌صورت مستقل، ميانگين دماي بيشينه بود. بهترين تركيب دوتايي از متغيرهاي پيشگو نيز با استفاده از متغيرهاي ميانگين دماي بيشينه و تعداد روزهاي باراني با رطوبت نسبي بالاتر از 80 درصد به‌دست آمد و افزودن متغير ميانگين نسبت ويژه دمايي مرطوب به اين‌ دو متغير، افزايش معني‌داري در كارايي پيش‌بيني مدل ايجاد نكرد. بنابراين دو متغير ميانگين دماي بيشينه و تعداد روزهاي باراني با رطوبت نسبي بالاتر از 80 درصد در پنجره‌ 20 روزه قبل از گلدهي، به‌عنوان بهترين مدل براي پيش‌بيني بيماري بادزدگي فوزاريومي سنبله گندم معرفي شدند.