تبارشناسي مادۀ «كَ ت ْب» در زبان‌هاي سامي با كاربردهاي معاني آن در قرآن و عهدين

مشتقات (كَتْب) از پر بسامدترين واژگانِ قرآن، عهد عتيق و عهد جديد است. اين ماده در غالب شاخه هاي زبان هاي سامي با كمترين اختلاف در ساختار و معنا به كار رفته است. حوزه ي معنايي ماده ي كتب در فرايند زمان توسعه يافته و در زبان عربي علاوه بر حفظ معناي اولي، معناي جديدي به خود گرفته كه در هيچ يك از ديگر شاخه هاي زبان سامي وجود ندارد. مهمترين مشتق اين ماده، واژه ي «كتاب» به معناي مصطلح است كه در زبان هاي سامي رايج و پر كاربرد و در متون مقدس از واژگان محوري و كليدي است. اين پژوهش با روش تاريخي تطبيقي - تحليلي و استفاده از منابع كتابخانه اي ابتدا به تبار شناسي و تحليل ماده ي «كَتْب» در مهمترين شاخه هاي زبان سامي پرداخته و سپس كاركردهاي متعدد مشتقات اين ماده را در قرآن و عهدين بررسي و وجوه اشتراك و افتراق را مشخص كرده است. «كَتْب» به معناي «نوشتن» از معاني اصلي اين ماده در تمامي شاخه هاي زبان سامي است كه در قرآن و عهدين متبلور يافته است و اوج آن نسبت دادن نوشتن به خداوند با محوريت شريعت و قوانين الهي در هر سه دين ابراهيمي است. كتابت با شواهد عهديني ابتدا با تراشيدن روي سنگ، لوح و چوب و سپس به نوشتن با مركب روي طومار و كاغذ، توسعه يافته است.