بررسي ميزان واگرايي سرفصل دروس و سوال‌هاي آزمون با استفاده از آزمون نيكويي برازش و شاخص جِفري (نمونه موردي: سوال‌هاي درس آمار آزمون تحصيلات تكميلي 1397-1393)

هدف از اين پژوهش بررسي ميزان واگرايي سوال‌هاي آزمون كارشناسي ارشد و دكتري تعدادي از دروس اصلي آمار طي سال‌هاي 1397-1393 از سرفصل‌هاي مصوب شوراي عالي برنامه‌ريزي است. براي اين منظور ابتدا براساس سرفصل‌هاي دروس مصوب وزارت علوم، تحقيقات و فناوري، كه آزمون‌هاي ورودي كارشناسي ارشد و دكتري بر اساس آنها طراحي مي‌شوند، موضوع‌ها و زير موضوع‌هاي اصلي (با عنوان خوشه اصلي، زيرخوشه و مباحث) مشخص شد. در مرحله بعد توزيع فراواني سوالات دفترچه آزمون‌هاي مذكور در بازه‌هاي زماني مشخص در هر مبحث استخراج شد و فاصله اين توزيع سوالات در خوشه‌ها با توزيع ايده‌آل و مورد انتظار خبرگان رشته تخصصي محاسبه و آزمون شده است. براي بررسي واگرايي، از آزمون خي‏دو و براي بررسي نيكويي برازش دو توزيع و همچنين فاصله اطلاعاتي از شاخص جِفري استفاده شده است. نمونه مورد بررسي در اين تحقيق يك نمونه موردي شامل مجموعا هشت درس، دو درس آمار و طرح آزمايشها در آزمون‏ كارشناسي ارشد رشته‌هاي مهندسي كشاورزي و همچنين چهار درس تخصصي كارشناسي ارشد رشته آمار (آمار رياضي، رگرسيون، نمونه‌گيري و مباني احتمال) و دو درس تخصصي دكتري اين رشته (احتمال و استنباط آماري) است. نتايج نشان مي‏دهد كه از ميان هشت درس غيرتخصصي تنها در يكي از دروس (طرح آزمايشها در رشته مهندسي كشاورزي) و البته در سال 1395 ميزان واگرايي معني‏دار بوده است (0.28= P-Value 0.05, Chi-square= 8.88, Jeffrey). همچنين در بين دروس تخصصي رشته آمار نيز ميزان واگرايي از وضعيت ايده‌آل براي يكي از دروس (درس احتمال آزمون دكتري آمار سال 1396) معني‌دار است (0.46 Value 0.01, Chi-square= 12.50, P-Jeffrey=). در نتيجه مي‌توان گفت در ميان دروس آمار در آزمون ورودي رشته‌هاي مهندسي كشاورزي و همچنين دروس تخصصي رشته آمار، بين سرفصل و سوال‏هاي آزمون با وجود تغييرات، نسبتا هماهنگي و تناسب رعايت شده است، بجز در دو ماده كه ميزان واگرايي و عدم تناسب معني دارشده كه اين مي تواند به دليل عدم اطلاع طراحان سوال از سرفصل هاي دروس مذكور باشد.