بررسي، نقد و تبيين مفهوم جامعيت قرآن

آياتي از كلام الهي و پاره‌اي از گفتار پيشوايان دين به موضوع «جامعيت و شمول قرآن بر هر چيزي» اشاره دارد. يافتن گسترۀ موضوعات و احكام قرآني، در سامان بخشيدن به محدودۀ خواسته‌‏ها و بهره‌گيري افراد از آن، نقش محوري دارد؛ ازاين‌رو دانشوران همواره  درپي يافتن گسترۀ موضوعات قرآني هستند. ديدگاه‌هاي رايج در اين موضوع عبارت‌اند از: جامعيت مطلق قرآن در گسترۀ همۀ دانش‌ها، جامعيت مطلق قرآن در حوزۀ معرفت ديني، جامعيت قرآن در بيان سررشته‌‏هاي حوزۀ معارف دين و جامعيت قرآن نسبت به ديگر كتاب‌هاي آسماني. اين جستار با بهره‌گيري از منابع كتابخانه‏‌اي و روش توصيفي_ تحليلي، در پي بازخواني و نقد دلايل چهار رويكرد يادشده است. روي‌آورد برگزيده، با محور قرار دادن هدف؛ يعني قلمرو موضوعات قرآني و روش‌هاي هدايت قرآن، جامعيت قرآن را  به معناي بهره‌گيري از تمامي‌مدلول‌ها و اشارات قرآني، در كنار راهنمايي قرآن به پيروي از پيشوايان دين و عقل رشديافته مي‌داند. به سخن ديگر، قرآن با راهنمايي  آدمي‌ به سه ركن هدايت؛ يعني  كلام وحياني، پيشوايان الهي و حكم خرد استوار، جامع‌ترين روش هدايت انسان را ارائه كرده است؛ نه اينكه همۀ امور مربوط به هدايت را  به‌گونه‌‏اي مستقيم در دلالت‌هاي آيات خود گنجانده باشد.