شبيه‌سازي جريان در حوضه‌هاي فاقد آمار با استفاده از روش‌هاي منطقه‌بندي در حوضه هامون-جازموريان

در اين مطالعه، به منظور شبيه‌سازي سري‌هاي زماني جريان در حوضه‌هاي فاقد آمار، پارامترهاي مدل‌هاي مفهومي بارش رواناب HBV و IHACRES با استفاده از سه روش اصلي منطقه‌بندي شامل: تشابه فيزيكي (PS)، مجاورت مكاني (SP)، رگرسيون چندمتغيره (MR) و يك روش تركيبي (IDW-PS)، از حوضه داراي آمار به حوضه فاقدآمار انتقال داده شدند. اين مطالعه با استفاده از داده‌هاي روزانه شامل بارش، دما و تبخير مربوط به 21 زيرحوضه واقع در حوضه رودخانه‌اي هامونجازموريان واقع در جنوب‌شرق ايران در يك دوره چهارده ساله (1383 تا 1397) انجام شد. روش‌هاي منطقه‌بندي تحت سه حالت: زماني (انتقال بين دوره‌هاي زماني مختلف)، مكاني (انتقال بين دوره‌هاي واسنجي يكسان اما حوضه‌هاي مختلف) و مكاني-زماني (انتقال بين دوره‌ها و حوضه‌هاي مختلف) مطالعه شدند. نتايج نشان داد كه: (1) مدل پيچيده‌تر HBV عملكرد بهتري نسبت به مدل ساده‌تر IHACRES دارد، بطوريكه ميانگين آماره NSE در دوره‌هاي مختلف در مدل HBV براي واسنجي، اعتبارسنجي و مناسب‌ترين روش منطقه‌بندي (تشابه فيزيكي) به ترتيب برابر با 0.625، 0.57 و 0.5 بود، در حاليكه اين مقادير براي مدل IHACRES برابر با 0.57، 0.51 و 0.46 بدست آمد، (2) روش رگرسيون چندمتغيره با ميانگين ضرايب NSE برابر با 0.2 و 0.24 به ترتيب براي مدل‌هاي HBV و IHACRES بدترين نتايج منطقه‌بندي را نشان داد و (3) در مدل HBV پارامترهاي مربوط به روال برف و رواناب به ترتيب بيشترين و كمترين عدم‌قطعيت را داشتند، در حاليكه در مدل IHACRES بيشترين و كمترين عدم‌قطعيت‌ها به ترتيب مربوط به پارامترهاي آستانه تنش گياهي (vs) و سهم جريان آهسته در جريان كل (f) بود.