تحليل روابط انرژي ميان ايران، تركمنستان و تركيه از ديدگاه منطقه‌گرايي

در دهه‌هاي گذشته، ايران و تركمنستان همسايگان قابل اعتمادي بوده‌اند، اما براي گسترش روابط و صادرات گاز به اروپا از راه تركيه موانع و مشكلاتي داشته‌اند كه در پژوهش‌هاي اخير از ديدگاه منطقه‌گرايي كمتر بدان پرداخته شده است. اين پرسش مطرح است كه فرصت‌ها و چالش‌هاي حمل‌ونقل گاز تركمنستان از مسير ايران و تركيه به اروپا چيست؟ در پاسخ اين فرضيه مطرح مي‌شود كه روابط مثبت تركيه، ايران و تركمنستان و موقعيت ژئوپليتيك ايران، سبب فرصت‌ها و تحريم صنعت انرژي ايران از سوي آمريكا و انحصار روسيه بر خطوط انتقال انرژي سبب چالش‌هاي انتقال گاز تركمنستان به اروپا مي‌شود. از چارچوب نظريۀ منطقه‌گرايي لوئيس كانتوري و استيون اشپيگل براي بررسي همكاري و رقابت دولت‌ها و تركيب اين الگو با كاركردگرايي براي تحليل عوامل همگرايي و واگرايي در روابط اين كشورها استفاده مي‌كنيم. ابزار گردآوري اطلاعات منـابع كتابخانـه‌اي و اينترنتـي و روش پژوهش كيفي بر اساس بررسي دلايل كاركردي پيتر مك لافلين است. نتايج نشان مي‌دهد سازمان اكو و اتحاديۀ اوراسيايي گام‌هاي اوليۀ منطقه‌گرايي در منطقۀ اوراسيا است و انتقال گاز يك گام عملي‌شدن منطقه‌گرايي براي سه كشور تركمنستان ايران و تركيه است. مرزهاي طولاني و ظرفيت‌هاي اقتصادي تركمنستان دروازۀ ورود ايران به اين كشور است. بهبود رابطۀ ايران و تركيه و انتقال گاز به اروپا سبب درآمد و رشد اقتصادي و همگرايي اين كشورها مي‌شود، اما تحريم‌هاي آمريكا عليه ايران در زمينۀ صادرات گاز مانع‌شده، سود سرشاري نصيب ايران شود.