ارزيابي وضعيت تنوع زيستي محصولات زراعي مناطق بياباني خراسان جنوبي

به‌ منظور ارزيابي وضعيت تنوع‌ زيستي محصول ‌هاي زراعي مناطق بياباني خراسان جنوبي، اطلاعات مربوط به سطح زير كشت آن‌ها در 11 شهرستان جمع‌آوري و شاخص‌هاي تنوع زيستي در قالب گروه‌هاي مختلف محاسبه شد. مبناي تقسيم‌بندي محصول‌ ها بر پايۀ نوع مصرف عبارتنداز‌ غلات، حبوبات، صنعتي، سبزيجات، جاليزي، گياهان علوفه‌اي، دارويي و خانواده گياهي. نتايج پژوهش حاضر حاكي از آن بود كه در خراسان جنوبي 35 گونه زراعي كشت مي‌شود و بيشترين سطح زير كشت به ‌ترتيب متعلق به غلات (65%)، گياهان علوفه‌اي (11.1 %) و گياهان دارويي (10.8 %) است. با توجه به نتايج به‌دست‌آمده، نظام‌هاي توليد محصول ‌هاي زراعي خراسان جنوبي تنوع مناسبي ندارد. شاخص تنوع در تمام گروه‌هاي محصولات زراعي و خانواده‌هاي گياهي بسيار اندك است. از بين گروه‌هاي مورد مطالعه، غلات، گياهان دارويي و گياهان علوفه‌اي نسبت به ديگر گروه‌ها از تنوع مناسب‌تري برخوردار بودند. بيشترين تنوع خانواده‌هاي گياهي متعلق به خانواده‌هاي گندميان (Poaceae) و زنبق (Iridaceae) بود. شهرستان‌هاي قاين و بشرويه به دليل غناي گونه‌اي، شاخص شانون و شاخص يكنواختي بيشتر از تنوع مطلوب‌تري نسبت به ديگر شهرستان‌ها برخوردار بودند؛ ولي شاخص‌هاي تنوع در شهرستان‌هاي فردوس، سربيشه، درميان و خوسف پايين بود. با توجه به اينكه حفظ و افزايش تنوع زيستي يكي از مؤلفه‌هاي اصلي رسيدن به كشاورزي پايدار است؛ بنابر اين، توجه به وضعيت تنوع زيستي محصول ‌هاي زراعي در خراسان جنوبي و به‌ويژه شهرستان‌هاي داراي تنوع اندك، ضروري به نظر مي‌رسد.