استعاره مفهومي در شعر مجيرالدين بيلقاني

تئوري استعارۀ مفهومي از موضوعات مورد مطالعه در زمينه زبان‌شناسي شناختي است كه به بررسي چگونگي ادراك و ساخت در ذهن انسان مي‌پردازد. بر اساس اين نظريه، استعاره‌هاي كاركردي زباني در خدمت ادبيّات متن نيستند، بلكه ابزاري ضروري براي درك چيزهاي انتزاعي و ناملموس در ذهن انسان هستند و نه در سطح كلمات، بلكه در ژرفا به كار مي‌روند و تحت تأثير معنا و مفاهيم قرار مي‌گيرند. حوزه‌هاي تعريف‌شده در نظريه استعاره مفهومي و مصاديق آن از بسياري جهات به زمينه‌هاي مفهومي و عملي ضرب‌المثل‌ها شباهت دارند. به‌نوعي مي‌توان ضرب‌المثل‌ها را نمونه‌اي از استعاره‌هاي مفهومي دانست كه با استفاده از منابع مختلف معاني و مفاهيمي را با توجه به آن‌ها منتقل مي‌كند. ازآنجايي‌كه ضرب‌المثل‌ها عام‌ترين و پركاربردترين بخش ادبيّات هستند، مطالعه آن‌ها بر اساس نظريه استعاره مفهومي، شناخت و درك مباني فكري و فرهنگي ملّت‌ها را فراهم مي‌كند. لذا پژوهش حاضر بر آن است تا با مروري گذرا بر مطالعات و نگرش‌هاي تاريخي و مدرن پيرامون استعاره‌ها و سنجيدن دو ديدگاه متفاوت دربارۀ آن‌ها، ضرب‌المثل‌هاي فارسي اشعار مجيرالدين بيلقاني را با توجه به نظريه استعاره مفهومي بررسي نمايد و حوزه‌هاي مبدأ پركاربرد در دايرۀ‌ مثال فارسي را بيابد و از اين راه بتواند خطوط اصلي فكر شاعر را دريابد.