بررسي تناقض‌نماي هبوط و عروج حضرت آدم از منظر عالمان مسلمان

جستار پيش‌رو با روش گردآوري كتابخانه‌اي ـ نرم‌افزاري و نيز داده‌پردازي تحليلي ـ انتقادي و با هدف بررسي و نقد استدلالي ديدگاه‌هاي پيرامون هبوط آدم و تنزل مقام يا ترفيع و عروج وي به نگارش در آمده است كه پس از تبيين مفاهيم آدم و هبوط، به بيان حقيقت هبوط و سپس بررسي دو ديدگاه اصلي پرداخته است و در ادامه به اين نتيجه مي‌رسد كه نه‌تنها ـ به‌خلاف ديدگاه برخي از مفسران و متكلمان اسلامي‌ـ‌تناقضي ميان هبوط و عروج وجود ندارد، بلكه با تبيين عقلي و استدلالي مباني نظريه حكيمان و عارفان مسلمان پيرامون هبوط و كرامت انسان و نقد و زير سؤال بردن مباني ديدگاه‌هاي مقابل، با دو استدلال حكمي و عرفاني بيان مي‌دارد كه تنها راه عروج آدم به كمال نهايي‌اش هبوط بوده است و هبوط ملازمتي با معصيت تشريعي و يا ترك اولي و اخراج از بهشت ندارد؛ چراكه در حقيقت، هبوط گسترش شعاع وجودي حقيقت آدم و به‌كارگيري ابزارهاي موجود در عالم ماده براي عروج است.