كشمكش‌هاي علاءالدوله ذوالقدر با حكومت‌هاي صفويه و عثماني و پيامد آن بر فروپاشي اميرنشين ذوالقدر

موقعيت جغرافيايي امارت ذوالقدر (740-928ق/ 1339-1521م) كه در محدوده‌اي ميان قلمرو عثماني و صفوي قرار گرفته‌ بود، سبب شد تحت تأثير شرايط سياسي اين دو حكومت باشد. حكومت ذوالقدر كه براي بقاي خويش در پي يافتن متحد و پيوستن به حكومت مقتدرتر بود، سياست متناقضي را در ارتباط با حكومت‌هاي صفوي و عثماني در پيش گرفت. ذوالقدرها در آغاز تشكيل حكومت صفويه حامي و مطيع شاه‌اسماعيل اول (907-930ق/ 1501-1524م) بودند؛ سپس از دشمن او مرادبيگ آق‌قويونلو (905-914ق/ 1500- 1508م) حمايت كردند. همين تغيير سياست زمينه‌ساز حملۀ شاه‌اسماعيل و تضعيف حكومت ذوالقدر گرديد. از سوي ديگر، حاكم ذوالقدر نسبت ‌به حكومت عثماني نيز راه نفاق را در پيش گرفت. سلطان سليم اول (918-926ق/ 1512-1520م) كه شاهد كارشكني‌هاي مداوم علاءالدوله ذوالقدر (884-921ق/ 1479-1515م) نسبت ‌به عثماني بود، از ضعف اين حكومت استفاده كرد و با حمله به ذوالقدر، اين دولت را شكست داد و قلمرو آن را تصرف كرد. در اين مقاله، هدف بررسي تأثير كشاكش ذوالقدرها با دو حكومت صفويه و عثماني بر فرايند فروپاشي امارت ذوالقدر، با رويكرد توصيفي-تحليلي است. يافته‌هاي پژوهش نشان مي‌دهد كه درگيري‌هاي شاه‌اسماعيل صفوي با علاءالدوله ذوالقدر و ضرباتي كه بر او وارد ساخت، بنيان قدرت حكومت ذوالقدر را چنان ناپايدار كرد كه برافتادن آن را در حملۀ عثماني به اين امارت هموار كرد.