ريشه‌يابي تفكرات غاليانه و شعوبيِ روايات مجازات شيخين در متون نصيريه

اعتقاد به تناسخ در نگاه نصيريان به ظهور قائم تأثير برجسته‌اي دارد. آن‌ها معتقدند بدكاران پس از آن‌كه از صورت انساني خارج شدند، در قالب جمادات، نباتات، بهائم در مي‌آيند و اين عذاب تا ظهور قائم ادامه دارد. پس از ظهور، آن‌ها به‌صورت انساني خود در مي‌آيند و توسط قائم كشته مي‌شوند تا جايي كه جوي‌هاي خون جاري مي‌شود. از منظر نصيريان شيخين نيز پس از مرگ به عوالم تناسخي وارد و مدام شكنجه مي‌شوند. آن‌ها پس از ظهور قائم محاكمه و به اشد مجازات محكوم خواهند شد. اين پژوهش با بررسي منابع غاليان پيشانصيري و نصيري، نشان مي‌دهد كه از اواخر قرن دوم گفتمان مجازات شيخين در حلقات غاليان كوفي وجود داشته و سپس در آثار حسين‌بن‌حَمدان خَصيبي پيشواي نصيريان همراه با تفصيل و جزئيات فراواني برجسته‌سازي شده است. بعد از وي نيز شاگردانش اين مضمون را در قالب‌هايي جديد بازسازي كرده‌اند. بررسي إسناد - متن اين روايات نشان مي‌دهد كه انديشه‌هاي غاليانه و نيز شعوبي‌گري و عرب‌ستيزي در شكل‌گيري و فربه شدن اين گفتمان نقش بسزايي داشته است. اين تحقيق با روش تحليل محتوا با طي كردن گام‌هايي چون جمع‌آوري داده‌ها، مقوله‌يابي و كدگذاري روايات، مقايسه كمي و كيفي آن‌ها و بررسي إسناد-متن روايات نتايج خود را ارائه داده است.