بررسي تطبيقي اثربخشي توليد فضاي سواره و پياده‌مداري بر كيفيت محيط‌زيست شهري (مورد: مناطق 22گانه كلانشهر تهران)

كلانشهر تهران در دهه‌هاي اخير با آلودگي‌هاي محيط زيستي زيادي مواجه بوده است و كيفيت آن تحت تأثير قرار گرفته است. اين وضعيت با افزايش روزافزون جمعيت و به تبع آن افزايش چشمگير اتكا به وسايل حمل و نقل موتوري جهت سفرهاي درون و برون شهري در اين كلانشهر مقارن بوده است. هدف از اين پژوهش، ارزيابي كيفيت محيط زيست شهر تهران و پيوستگي فضايي آن با متغيرهاي حمل‌و‌نقل سواره محور و دوچرخه/پياده‌محور مي‌باشد. اين پژوهش با روش كمي و با استفاده از داده‌هاي سالنامه آماري استان تهران در سال ۱۳۹۸ انجام شده است. از روش وزندهي آنتروپي شانون و تكنيك تصميم‌گيري چندمعياره پرومتئه براي ارزيابي و رتبه‌بندي مناطق شهر تهران از نظر كيفيت محيط زيست، از خوشه‌بندي سلسله مراتبي در محيط SPSS براي خوشه‌بندي مناطق ۲۲گانه و از تحليل خودهمبستگي موران دو متغيره در نرم‌افزار Geoda براي بررسي پيوستگي فضايي متغيرهاي حمل و نقل با كيفيت محيط زيست استفاده شده است. نتايج بيانگر وجود تفاوت‌هاي فضايي عمده ميان مناطق مختلف كلانشهر تهران از نظر كيفيت محيط زيست مي‌باشد و مناطق 22گانه در چهار خوشه عمده تقسيم‌بندي شده‌اند. روابط مثبت و منفي بين متغيرهاي حمل و نقل با كيفيت محيط زيست در قالب الگوهاي مختلف فضايي در مناطق مشاهده گرديد و خوشه‌ها و ناخوشه‌هاي فضايي مورد تحليل قرار گرفتند. نتايج نشان داد توليد فضاي سواره‌ محور و افزايش توليد سفر، تحت تأثير ساخت فضاي مصنوعي جاده‌ها در چرخه دوم انباشت سرمايه و سبك توليد انبوه خودرو فورديسم، همبستگي فضايي منفي با كيفيت محيط زيست شهري دارد.