ارزيابي وضعيت ، فرآيندها و منابع ژئوشيميايي آبخوان با استفاده از شاخص كيفيت آب زيرزميني، روش هاي گرافيكي و تحليل هاي آماري چند متغيره- مطالعه موردي: دشت شبستر

مقدمه: شناخت صحيح ژئوشيمي آب هاي زيرزميني و شناسايي عوامل خطر سيستم آبخوان، براي كنترل و بهبود طرح مديريت منابع آب زيرزميني در مناطق خشك و نيمه خشك بسيار مهم است. در تحقيق حاضر، وضعيت ژئوشيميايي آب هاي زيرزميني دشت شبستر در استان آذربايجان شرقي مورد بررسي قرار گرفت. روش شناسي: در اين راستا از داده هاي نمونه برداري شده در 6 سال آب زيرزميني از سال 1393 الي 1398 جهت بررسي تغييرات زماني پارامترهاي ژئوشيميايي چاه هاي منطقه استفاده شد.  همچنين از داده سال 1398 و با استفاده از شاخص WQI، دياگرام هاي پايپر، ويلكاكس و گيبس، وضعيت آب زيرزميني منطقه بررسي شد. يافته ها و بحث : نتايج نشان داد كه مقادير سختي كل (TH) در طول 6 سال از مقدار استاندارد سازمان جهاني بهداشت بيشتر است. منطقه مورد مطالعه به جهت كيفيت آب آشاميدني به لحاظ ميانگين در محدوده متوسط قرار گرفت. اكثريت نوع و رخساره كاتيون ها و آنيون ها كلسيك- بي كربناته بوده و تيپ شيميايي آب از نوع سختي موقت (Ca-Mg-HCO3) بدست آمد. به لحاظ مصارف كشاورزي وضعيت آب زيرزميني در حالت شوري كم و يا شور مي باشند. كيفيت آب زيرزميني بر اساس دياگرام گيبس تحت تأثير واكنش آب و سنگ مي باشد. نتايج آناليز آماري چند متغيره نشان داد كه مهمترين منشا ورود پارامترهاي هيدروشيميايي به آبخوان منطقه، فاضلاب ، كود ها ، پساب كشاورزي و ساختارهاي زمين شناسي مي باشند. نتيجه گيري: وضعيت آب زيرزميني دشت شبستر به جهت مصارف آشاميدني در وضعيت مناسب و براي مصارف كشاورزي در وضعيت نامطلوب قرار دارد. تاثير شوري درياچه اروميه در منطقه ديده مي شود و افزايش پارامترهاي ژئوشيميايي تحت تاثير فعاليت هاي انساني و فعاليت هاي زمين زاد و درياچه اروميه قرار دارند.