سابقه موميايي در ايران؛ماهيت، منشاء و كاربرد آن

زمينه و هدف: موميا نوعي ماده معدني است كه از ديرباز در ايران كاربرد دارويي داشت و بيشتر در درمان شكستگي استخوان‌ها و زخم‌ها به كار مي‌رفت. درباره كاربردهاي درماني آن در پزشكي نوين پژوهش‌هايي انجام شده، ولي درباره نامگذاري، جنس و تركيب، منشاء، معادن، تجارت، باورهاي عاميانه و نيز كاربرد درماني تاريخي موميا پژوهشي انجام نشده است. اين پژوهش تلاش دارد به همه اين موارد در يك روند تاريخي بپردازد تا ماهيت اين ماده روشن و ابهامات در مورد آن رفع شود.مواد و روش‌ها: اين پژوهش با روش توصيفي تحليلي به بررسي همه جنبه‌هاي موميا در ايران پرداخته و در آن علاوه بر منابع كتابخانه‌اي، آخرين مقالات و نتايج آزمايش‌هاي علمي جديد نيز بررسي شده است.يافته‌ها: يافته‌ها نشان مي‌دهد موميا يك نام ايراني است و موميايي ايراني نيز از مرغوبيت زيادي برخوردار و در دوره‌هايي جزو محصولات صادراتي ايران بود. بيشتر معادن آن در ناحيه جنوبي ايران به‌ويژه فارس قرار داشت. اين ماده كالايي بسيار قيمتي بود و در درمان اغلب بيماري‌ها به‌ويژه شكستگي‌ها، كوفتگي‌ها، درمان زخم‌ها و غيره از آن استفاده و در باور مردم دارويي معجزه‌آسا تلقي مي‌شد.نتيجه‌گيري: برخي كاربردهاي درماني موميا در درمان شكستگي‌ها و زخم‌ها، مشكلات گوارشي و سرطان پستان با آزمايش‌هاي جديد علمي اثبات‌شده، ولي در يك نتيجه كلي بايد گفت در قديم درباره خواص درماني آن بسيار غلو مي‌شده است.