تقريرهاي برهان امكان بر وجود خداوند در انديشه غربي؛ روند، شيوه‌ها، ايزارها و اعتبار معرفت‌شناختي

درتفكر مغرب زمين، از مهم‌ترين ادله اثبات وجود خداوند متعال، استدلال از راه امكان و وجوب است. واكاوي روند تقريرهاي گوناگون آن، ويژگي‌هاي هر يك از آن تقريرها و تمايزهاي آنها و نيز ارزيابي اعتبار معرفت‌شناختي‌شان و دستيابي به معيار يا راه‌حلي براي ارزيابي، انگيزه كاوش كنوني است. پيامد اين پژوهش اين است مجموع تقريرها به دو شيوه يا با دو رويكرد عرضه شده‌اند: 1. تقريرهايي از راه علّيت يا تبيين علّي؛ 2. تقريرهايي از راه توصيف و توضيح يا تبيين غيرعلّي. از سويي با بررسي تقرير آكويناس و لاك كه از نمونه‌هاي شاخص تبيين علّي‌اند، بدين نتيجه رهنمون مي‌شويم كه آن تقريرها يا استدلال از راه حدوث‌اند يا  استدلال از راه تبيين غيرعلّي و نه استدلال از راه امكان و وجوب و نه استدلال بر اساس تبيين علّي. ازاين رو، اعتبار معرفت‌شناختي آنها زير سؤال است. از سويي ديگر، استدلال لايب‌نيتس و ديگر تقريرهاي از راه تبيين غيرعلّي، دچار معضل اعتبار معرفت‌شناختي‌اند و دستيابي به معرفت يقيني، حتي بنابر فرض درستي، ميسور نيست.