تحليل فضايي مولفه‌‌هاي تاب‌آوري كالبدي شهر ايلام در برابر زلزله با رويكرد آينده‌ پژوهي

اهداف: امروزه بحث تاب‌آوري جزء مهم‌ترين مباحث مطالعاتي دنيا به شمار مي‌رود. پژوهش حاضر با هدف تحليل فضايي مولفه‌‌هاي تاب‌آوري كالبدي شهر ايلام در برابر زلزله با رويكرد آينده‌پژوهي انجام شد. روش‌شناسي: پژوهش حاضر از لحاظ هدف كاربردي و از نظر روش به صورت توصيفي-تحليلي است كه در سال‌هاي ۱۴۰۰-۱۳۹۹ و در شهر ايلام انجام شد. تعداد ۴۴ متخصص در حوزه تاب‌آوري و آينده‌پژوهي با روش نمونه‌گيري در دسترس و به صورت هدفمند انتخاب شدند و در مطالعه شركت كردند. براي تحليل فضايي مولفه‌‌هاي تاب‌آوري كالبدي، پنج شاخص اسكلت ابنيه، جنس مصالح، تعداد طبقات، دانه‌بندي و قدمت ابنيه با استفاده از نرم‌افزار‌هاي Geoda ۱.۲۰.۰.۸ و ArcGIS ۱۰.۴.۱ تحليل و در ادامه با بهره‌گيري از تكنيك دلفي و كاربست تكنيك تحليل اثرات متقاطع در نرم‌افزار MICMAC ۶.۱.۲، تجزيه‌وتحليل اطلاعات با رويكرد آينده‌پژوهي صورت گرفت. يافته‌ها: بررسي‌ها در بخش تحليل فضايي مولفه‌‌هاي تاب‌آوري كالبدي شهر ايلام نشان داد كه ۳۹۷۵۶۴۶متر مربع يعني 68/28% از كل مساحت در بازه تاب‌آوري نسبتاً غيرتاب‌آور تا كاملاً غيرتاب‌آور قرار داشتند و ۳۲۱۷۸۹متر مربع يعني 5/53% از كل مساحت در بازه تاب‌آوري متوسط قرار داشت. عوامل كليدي تبيين‌كننده مولفه‌‌هاي افزايش تاب‌آوري كالبدي شهر ايلام در آينده با توجه به وضع موجود و ميزان تاثيرگذاري مستقيم و غيرمستقيم متغيرها بر يكديگر و بر روند آينده تاب‌آوري كالبدي شهر ايلام در برابر زلزله شامل پيشران‌هاي زمين بستر، فضا باز و نفوذ پذيري، تراكم جمعيت، مقاومت و استحكام سازه، تراكم مسكوني، دسترسي و كاربري اراضي بودند. نتيجه‌گيري: نتايج تحليل فضايي نشان مي‌دهد كه تاب‌آوري شهر ايلام در وضعيت نسبتاً نامناسبي قرار دارد، در واقع ۶۸% بافت مسكوني شهر ايلام در بازه نسبتاً غيرتاب‌آور تا كاملاً غيرتاب‌آور قرار دارد همچنين ساختار فضايي محرك‌‌هاي مستقيم نقشه راه تاب‌آوري كالبدي با نرخ ۱۰۰% گوياي اين بود كه از بين ۸ متغير اوليه تاثيرگذار، ۳ عامل در تاب‌آوري كالبدي ايلام در مقابله با زلزله اثر كليدي دارند. اين متغيرها عبارت‌اند از: زمين بستر، فضاي باز و نفوذپذيري. همچنين نتايج پژوهش نشان مي‌دهد كه روابط عوامل كليدي، از تاثيرگذاري و تاثيرپذيري زيادي برخوردارند.