نقش‌آفريني گفتمان سياسي دين زرتشت در ساخت هويت سرزميني ايران در عصر ساساني

مقدمه: از نظرگاه جغرافياي سياسي پسامدرن، هويت سرزميني به مثابه متن در درون مجموعه‌اي از عناصر نظام يافته ذهني تحت گفتمان شكل مي‌گيرد و پس از آن در گره‌گاهي به نام «فضا» نمود عيني مي‌يابد. به بيان ديگر هويت عينيت يافته در سرزمين، حاصل مجموعه‌اي از روابط انتظام يافته توسط قدرت سياسي است كه در مقطع خاصي از تاريخ وجود عيني بنام سرزمين را معنا مي‌بخشد. در اين راستا در تاريخ ايران باستان نخستين بار حكومت ساسانيان براي براي ساخت هويت سرزميني از دستگاه ايدئولوژيك آيين زرتشت براي ايجاد وحدت سرزميني استفاده نمودند. در اين پژوهش كوشش شده چگونگي مفصل‌بندي عناصر آيين زرتشت در ايجاد فرآيند بين‌الاذهاني، حس تعلق سرزميني در مردم در عصر ساسانيان واكاوي شود. نتيجه‌گيري: در اين ديدگاه، نقش‌آفريني سياسي رهبران فره ايزدي نقش بسزايي در ساخت بهينه حكومت، مرز، سرزمين و هويت داشته است. همچنين براي پي‌ريزي مديريت سياسي متمركز حكومت ساساني به گونه‌اي آن را از آموزه‌هاي اوستا بازنمايي مي‌نمايد كه در آن سرزمين يكپارچه ايرانويچ با قدسيت، درهم مي‌آميزد و روح جمعي را بنيان مي‌نهد. در اين دوره ذيل گفتمان دين رسمي گونه‌اي از غيريت‌سازي شكل گرفت كه در طي آن ايران، عنوان نمودگاه انديشه اهورايي در نسبت متفاوت با «انيران» قرار گرفت و رسالتي به قدرت سياسي تفويض شد كه قادر باشد هويت قدسي متناسب با الهيات زرتشتي را پرورش دهد و اهريمنان داخلي و خارجي را از اين هويت اصيل بزدايد.