تأثير منازعات روسيه و عثماني بر وضعيت ساوجبلاغ (مهاباد كنوني) در جنگ جهاني اول با تكيه بر مطبوعات و اسناد

در جنگ جهاني اول شهر ساوجبلاغ، به كانون منازعه روسيه و عثماني در آذربايجان تبديل شد. علت اين پديده قرار گرفتن شهر در مسيري بود كه آذربايجان را به وان و موصل متصل مي‎كرد و مي‎توانست سپاه متحد روسيه و انگليس را به هم بپيوندد؛ به همين سبب روس‎ها براي كنترل آن تلاش زيادي مي‎كردند. عثماني‎ها نيز با همه قوا از ساوجبلاغ محافظت مي‎كردند. پژوهش حاضر به دنبال اين است تا به روش توصيفي‎تحليلي به اين پرسش پاسخ دهد كه منازعات روسيه و عثماني چه تأثيري بر وضعيت ساوجبلاغ داشت؟ يافته‎هاي پژوهش نشان مي‎دهد كه در دورۀ چهارسالۀ جنگ جهاني اول، هيچ شهري در ايران به اندازۀ ساوجبلاغ آسيب نديد؛ به نوعي كه مي‎توان ساوجبلاغ را مهم‎ترين قرباني جنگ دانست. اين شهر، هشت بار توسط طرفين درگير، اشغال شد و بسياري از ساكنان آن كشته و آواره شدند. همچنين يكي از پيامدهاي اين وضعيت، حذف نوادگان عزيزخان مكري از هسته اصلي قدرت در ساوجبلاغ و تقويت خاندان قاضي بود كه آينده ساوجبلاغ را تحت تأثير قرار داد.