شرحي از نظريه تراژدي منابع مشاع در انديشه گَرِت هاردين و درس‌هاي آن براي ما

نظريه «تراژدي منابع مشاع» كه در مقاله‌اي به همين نام در سال ۱۹۶۸ به قلم گَرِت هاردين نگارش يافت، تاكنون بيش از ۳۸ هزار بار مورد استناد منابع علمي قرار گرفته و تأثير قابل توجهي در سياست عمومي برجاي گذاشته است. اين نظريه با توضيح منطق رفتار فردي و كنش جمعي در بهره‌برداري از منابع مشاع (مشترك) و چرايي پايان تراژيك ذاتي آن منطق، امكان نظري نيرومندي براي ما ايرانيان، در شناخت پاره‌اي از بنيادي‌ترين مسائل كنوني خود، مانند بحران كم‌آبي، فراهم مي‌آورد.  با اين حال، ما، تاكنون، از بينش و امكانات نظري اين نظريه آنچنان‌كه شايسته و سودمند است، در تبيين مسائل عمومي خود استفاده نكرده‌ايم. كوشش مقاله حاضر اين بوده است كه شرحي از نظريه «تراژدي منابع مشترك» هاردين با توضيحي از زمانه و زمينه نظري و عملي طرح آن و اهميت و قدرت تبييني آن ارائه دهد. در پايان نيز نمونه‌هايي از كاربرد تبييني اين نظريه در مورد برخي مسائل عمومي در ايران مورد بحث قرار گرفته است.