تبيين مؤلفه‌هاي مؤثر بر تقويت فعاليت بدني دانش‌آموزان در فضاهاي باز مدارس ابتدايي از ديدگاه معماران، معاونين و مديران

امروزه يكي از عواملي كه كيفيت زندگي كودكان امروز را تهديد مي‌نمايد، كم‌تحركي است و مدارس يكي از مهم‌ترين فضاها براي ارتقاي رفتار حركتي هستند. پژوهش حاضر با هدف تبيين عوامل و مؤلفه‌هاي ترغيب‌كنندۀ رفتار حركتي دانش‌آموزان در فضاهاي باز مدارس، از سامانه كيفي، روش تحليل محتوا و تكنيك دلفي بهرهگيري نمود. در ابتدا با بررسي پيشينه پژوهش، عوامل و متغيرهاي مؤثر در افزايش فعاليت بدني شناسايي شدند. جهت تأييد متغيرها، پرسش‌نامه نيمه‌ساختاريافته‌اي به 15 متخصص حوزۀ معماري فضاهاي آموزشي در دانشگاه‌هاي مختلف ارسال شد و پس از دريافت پاسخ‌ها ، 26 متغير تأثيرگذار به‌دست آمدند. جهت يافتن ارتباط ميان عوامل مؤثر با متغيرهاي استخراجشده، 130 معمار و كارمند مدارس به شيوه نمونه‌گيري غيرتصادفي انتخاب شد و پرسش‌نامه‌اي بسته با 26 سؤال مورداستفاده قرار گرفت. داده‌هاي به‌دست‌آمده، توسط آزمون توصيفي و تحليل عاملي اكتشافي در نرم‌افزار «اس.پي.اس.اس» تحليل شدند. سپس به‌ شيوه استدلال منطقي تلاش شد تا ميان نه و هشت گروه عوامل تأثيرگذار تطبيق و يا عدم‌تطبيق حاصل آيد. يافته‌هاي اين تحقيق منجر به اكتشاف مؤلفه‌هاي اجتماعي/تعاملي به همراه متغيرهاي زيرمجموعه آن شامل (مشاركت، آموزشپذيري، طبيعتگرايي، تعاملات گروهي، اكتشافپذيري و چرخش حياط)، عوامل محيطي (تابش آفتاب، مصالح، ايمن‌سازي، چيدمان، شخصي‌سازي، دما و تغييرات فصلي)، عوامل كالبدي (فرم، تناسبات، شكل و ابعاد)، مؤلفه شناختي (نشانه گذاري و رنگ)، عامل مديريتي (تنوع حياط، نظارتپذيري، تراكم و قابليت دسترسي) و مؤلفه رفتاري (آشناپذيري، انعطافپذيري و مقياس‌پذيري) گرديد. لحاظ كردن عوامل و متغيرهاي دخيل در تحرك بدني دانش آموزان در حياط مدارس موجبات محيطي را فراهم خواهد كرد كه مشوق رفتار حركتي كودكان است.