واكنش ايرانيان به ورود و رواج «عينك»: مطالعه‌اي برپايه نامه‌هاي دوستانه دوره صفويه

يكي از مهم‌ترين اختراعات اروپاييان كه در دوره صفويه با اقبال فراوان روبه‌رو شد عينك بود. ورود و رواج استفاده از عينك واكنش‌هاي بسياري را از سوي مردم به همراه داشت. به‌رغم سكوت منابع رسمي، مي‌توان اين واكنش‌ها را در منابع غيررسمي ازجمله ديوان‌هاي شعر، شهرآشوب‌ها و بهويژه نامه‌هاي دوستانه (اخوانيات) مشاهده و پيجويي كرد. اين پژوهش مي كوشد با بهره‌گيري از نامه‌هاي اخواني عصر صفوي واكنش ايرانيان به پديده عينك در اين دوره و علل اين واكنش‌ها را بررسي نمايد. واكنش‌ها به پديده عينك در اين دوره نخست كنجكاوانه و سپس تمايل شديد به تملك آن و حتي چشم‌وهم‌چشمي بوده و موضوع نياز واقعي يا تجويز چشم‌پزشك چندان مطرح نبوده‌است. اشتياق جالب‌توجه ايرانيان به استفاده از عينك نيز تحت تأثير عادات و خلق‌وخو، ويژگي‌هاي فرهنگي و اعتقادي، اشعار شاعران و تحولات و شرايط نوظهور جامعه آن روزگار بوده‌است. حضور اروپاييان در بسياري از شهرها و استفاده آنان از ابزار و اختراعات جديد و نقش سفراي سياسي، تجار و روحانيون در ترويج عينك نيز انكارناپذير است.