بازآفريني شعر حافظ در شعر معاصر از منظر آشنايي زدايي

آشنايي‌زدايي از مفاهيم كاربردي نقد ادبي فرماليسم روسي است. بر مبناي اين نظريه، كار شاعر يا هنرمند، آشنايي‌زدايي در كلام و شعر است. ازآنجايي‌كه كثرت كاربرد، به عادي شدن مسائل زيبايي‌شناسي و بي‌تأثيرشدن لذت شاعرانه‌ي مخاطب منجر مي‌شود؛ هنرمند وظيفه دارد با بهره‌گيري از شگردهاي زبان شاعرانه، غبار عادت را از كلام و شعر بزدايد و به درك عميق‌تر مخاطب از اثر ادبي و هنري كمك كند. بي‌ترديد در عرصه‌ي شعر و ادب، بدون بهره‌گيري از اشعار شاعران پيشين، آفرينش شعري نو امكان‌پذير نيست. در بازآفريني سروده‌هاي متقدمين، ارتباط اجزاي ساختار، جنبه‌هاي ادبيت متن، وجه غالب و برجسته‌سازي موتيف‌هاي خاص متون كهن دستمايه‌ي شاعران قرار مي‌گيرد تا با بياني ديگر به مضمون‌آفريني و تركيب‌سازي واژگاني بپردازند. قرن‌هاست كه فرهنگ و ادبيات سرزمين ما، تحت‌تأثير غزليات حافظ است. پيوند شعر معاصر با غزليات حافظ در تمام انواع شعر، سنتي، نيمايي، سپيد و گفتار ديده مي‌شود. در اين پژوهش با رويكرد ساختاري و به شيوه‌ي توصيفي- تحليلي، آشنايي‌زدايي‌هاي شعر معاصر از غزليات حافظ بررسي شده ‌است. نتايج به‌دست‌آمده نشان مي‌دهد كه شاعر معاصر در بسياري موارد با بهره‌گيري از انواع هنجارگريزي، اشعار خواجه را به سبك و سياق خويش تغيير مي‌دهد و با توجه به اهداف شاعرانه‌ي خويش به آشنايي‌زدايي دست مي‌زند و گاه به ساخت‌واژگاني تازه مي‌پردازد و گاه به مضامين غزلياتش از زاويه‌اي ديگر مي‌نگرد تا ضمن برجسته‌سازي وجوه غالب اشعار حافظ، مخاطب را به شگفتي وادارد.