بررسي شگردهاي نمايشي‌كردن متن روايي در اقتباس‌هاي بهرام بيضايي از شاهنامه

شاهنامه به‌عنوان اثري بزرگ در حوزۀ ادبيات حماسي شرق، ظرفيت‌هاي زيادي براي تبديل‌شدن به متن نمايشي دارد. اين امكان البته نيازمند شناخت اين متن و هم‌چنين آگاهي نسبت به نمايش شرق است. بهرام بيضايي به‌عنوان نويسنده‌اي مطرح در زمينۀ ادبيات نمايشي و با اتكا بر دانش و آگاهي خود در خصوص روايت شرقي و نمايش شرقي، توجه‌ ويژه‌اي به روايات شاهنامه و تبديل آن‌ها به متن نمايشي دارد. در اين پژوهش چهار اثر از وي با نام‌هاي «اژدهاك»، شب هزارويكم، سهراب‌كشي و سياوش‌خواني كه همگي بر اساس روايتي از شاهنامه به نگارش درآمده‌اند، بررسي شده‌است. در اين بررسي، شگردهايي كه بيضايي براي نمايشي‌كردن روايات اوليه از آن‌ها بهره برده، تبيين شده‌ و هر يك با ذكر نمونه‌هايي مورد تحليل قرار گرفته‌ است. نتايج حاصل از پژوهش نشان مي‌دهد كه بيضايي براي نمايشي‌كردن روايات شاهنامه، توجه شاياني به ابزار نمايش‌هاي شرقي، از جمله نقالي و تعزيه داشته و علاوه ‌بر آن، با استفاده از شگردهايي چون شخصيت‌پردازي، كشمكش، مونولوگ و همچنين ابزار نمايش متادرام، از جمله نمايش‌درنمايش، فاصله‌گذاري و... به نمايشي‌كردن روايات اوليه پرداخته‌است.