تبيين تأثير اعزام دانشجو به فرانسه و آلمان در انتقال علم و فناوري و ايجاد تغييرات فرهنگي و اجتماعي در ايران

در دوران قاجار با افزايش ارتباطات با غرب و به‌صورت خاص، در نتيجه شكست ايرانيان در جنگ‌ با روسيه به‌عنوان يك دولت اروپايي، آنها متوجه ضعف‌هاي دروني خود و عقب‌ماندگي‌هاي كشور شدند. در آن زمان، بخش عمده‌اي از نخبگان كشور، علت ضعف را در عقب‌‌ماندگي علمي- صنعتي كشور يافته كه ريشه آن را بعدها به استبداد داخلي و استعمار خارجي مربوط دانستند. يكي از راه‌هاي برون‌رفت از اين عقب‌ماندگي را دستيابي به علوم و فناوري‌هاي جديد در غرب مي‌دانستند. اعزام دانشجو براي كسب علوم، فنون و فناوري جديد، اولين اقدام ايرانيان در اين مسير بود. از اين رو، سؤال اصلي مقاله اين است كه اعزام دانشجو به فرانسه و آلمان چه تأثيري بر سطح علمي ايران و ايجاد تغيير در تفكر و ساختارهاي سياسي، اجتماعي و فرهنگي داشته است؟ فرض اصلي آن است كه اعزام دانشجو در يك قرن اخير به فرانسه و آلمان يكي از پايه‌هاي اصلي انتقال علم و فناوري مدرن به ايران و ايجاد تغيير در تفكر، فرهنگ و ساختارهاي سياسي، اجتماعي و اقتصادي بوده است. يافته‌هاي تحقيق نشان مي‌دهد كه اعزام دانشجو از دوره قاجار تاكنون به فرانسه و آلمان عامل عمده‌اي در انتقال علم و فناوري، شكل‌گيري مدارس و نهادهاي جديد علمي، احداث راه آهن، ورود صنايع جديد، ورود معماري غربي و شهرسازي مدرن و هنر جديد، ورود مفاهيم مدرن و استقرار نهادهاي جديد، ظهور روشنفكران، افزايش آگاهي سياسي و اجتماعي، تغيير در فرهنگ، نظام اداري و قضايي، نهادها و ساختارهاي قانوني و سياسي ايران بوده است. روش تحقيق در اين مقاله توصيفي- تحليلي و با استفاده از ابزار كتابخانه‌اي است.