ارزيابي پتانسيل توليد علوفه در نظام‌هاي كشت مخلوط سورگوم (.Sorghum bicolor L) و شبدر قرمز (.Trifolium pratense L) تحت تنش خشكي

به‌منظور بررسي تأثير كشت مخلوط جايگزيني و افزايشي سورگوم با شبدر قرمز در سطوح مختلف آبياري بر پتانسيل توليد علوفه، آزمايشي به‌صورت كرت‌هاي خردشده طي سال‌هاي زراعي 1396 و 1397 در مزرعه پژوهشي اداره منابع طبيعي دماوند اجرا شد. رژيم‌هاي مختلف آبياري در سه سطح شامل آبياري بر اساس 100، 75 و 50 درصد ظرفيت زراعي (آبياري كامل، تنش خشكي متوسط و تنش خشكي شديد) به­عنوان عامل اصلي و الگوهاي مختلف كشت مخلوط در هشت سطح (شامل: 75% سورگوم +25% شبدر، 50% سورگوم +50% شبدر و 25% سورگوم +75% شبدر به‌عنوان نظام‌هاي كشت مخلوط جايگزيني؛ 100% سورگوم +50% شبدر، 50% سورگوم +100% شبدر و 100% سورگوم +100% شبدر به‌عنوان نظام‌هاي كشت مخلوط افزايشي و كشت خالص سورگوم و شبدر قرمز به‌عنوان شاهد) به‌عنوان عامل فرعي در نظر گرفته شدند. نتايج تجزيه واريانس نشان داد كه تأثير سال، رژيم‌ آبياري و كشت مخلوط و اثر متقابل رژيم آبياري و كشت مخلوط بر عملكرد علوفه تر و خشكِ شبدر، سورگوم و عملكرد كل معني‌دار بود. بيشترين عملكرد علوفه تر و خشك (به‌ترتيب 65.169 و 14.059 تن در هكتار) در كشت مخلوط افزايشي 100% سورگوم +100% شبدر تحت رژيم آبياري كامل حاصل شد، درحالي‌كه حداقل عملكرد علوفه تر و خشك (به‌ترتيب 4.191 و 0.920 تن در هكتار) در كشت خالص شبدر تحت تنش خشكي شديد ثبت شد. تحت تنش خشكي متوسط و شديد، حداكثر عملكرد علوفه تر و خشك، در كشت خالص سورگوم و پس از آن در كشت مخلوط افزايشي 100% سورگوم+100% شبدر حاصل شد. بيشترين نسبت برابري زمين براي توليد علوفه تر و خشك (به‌ترتيب 1.719 و 1.723) نيز در تيمار كشت مخلوط 100% سورگوم+100% شبدر و آبياري كامل حاصل شد. بر اساس نتايج اين مطالعه، كشت مخلوط افزايشي 100% سورگوم +100% شبدر به‌عنوان تيمار برتر در تمام رژيم‌هاي آبياري و كشت خالص سورگوم فقط در رژيم­هاي تنش خشكي متوسط و شديد قابل‌ توصيه مي‌باشند.