مكاتبه‌هاي ساكنان ايران با امام حسن عسكري(ع)

شيعيان ايران در عصر امام حسن عسكري(ع)، به دليل دوري مسافت، با نامه‌نگاري از طريق وكلاي آن حضرت، پرسش‌هاي ديني خود را با ايشان در ميان مي‌گذاشتند. پاره‌اي از پرسش‎هاي موجود در اين نامه‌ها، داراي دلالت‌هاي مهمي در زمينه سير تاريخي فكر و فقه شيعه است كه در مباحث تاريخ تمدن شيعيان بايد مورد توجه قرار گيرد. پژوهش پيش رو، اين مكاتبه‌ها را بر اساس مناطق جغرافيايي، و سپس نام راويان، سامان داده و كوشيده است به اين پرسش پاسخ دهد كه مناطق مختلف ايران در اين خصوص چه نقشي ايفا كرده اند و در مقايسه با يكديگر، علل و عوامل نگارش نامه ها و نيز محتواي نامه هاي آنها چه بوده است؟نتيجه اين پژوهش، رابطه مستقيمي ميان جمعيت شيعه و تعداد نامه ها را ترسيم مي كند و نشان مي دهد كه محور اصلي نامه ها، مسائل فقهي، كلامي و اجتماعي بوده است و در ميان شهرهاي ايران، قم نقش بيشتري در اين مكاتبه‌ها داشته است.