كاربست علوم ادبي در فهم و تفسير قرآن‌كريم؛ مطالعۀ موردي: «تفسير نيشابوري»

طلوع معجزه ي سخن گونه قرآن كريم در سرزمين عربي، زمينه ساز نقش آفريني ادبيات عرب در دريافت زوايا و لطايف معنايي قرآن، و تلاش حداكثري دين پژوهان و اهل تفسير در اين عرصه شده است. پژوهش كتابخانه اي حاضر كه به شيوه ي توصيفي_تحليلي سامان يافته با بررسي تفسير «غرائب القرآن و رغائب الفرقان» به عنوان يكي از تفاسير اشاري ارزشمند سده هاي مياني اسلام با رويكرد جامع و جلوه هاي ادبي ويژه، اين مهم را دنبال كرده است. يافته هاي تحقيق حاكي از آن است كه توانايي مؤلّف در حوزه ي ادبيات عرب او را در دريافت معاني دقيق و گاه بديع از قرآن ياري رسانده است. در نظر گرفتن ريشه، اشتقاق، تصريف، واژه گزيني، حسن تعبير و تفاوت نهادن ميان كلمات به ظاهر همگون، تبيين وجوه اعرابي آيات با تسلّط بر اسناد پشتيبان ادب عرب و ارائه ي تبييني گاه متفاوت با اولويت بخشي به ادبيات قرآني، و آشكار سازي اسلوب و نظم فاخر قرآن كريم در دو ساحت فصاحت و بلاغت از مهم ترين ويژگي هاي ادبي اين تفسير است. همچنين بحث اختصاصي «وقف» و ارتباط آن با ادبيات عرب و جنبه هاي موسيقيايي زبان با محوريت «نبر و تنغيم» نيز مسير نويني است كه به طور آشكار در اين ميراث تفسيري پيموده شده و با پيوند راه ادبيات و تفسير قرآن، دريافت و ابلاغ معنا را براي مفسّر و قرآن پژوهان هموارتر نموده است.