بررسي پايداري عملكرد توتون‌هاي گرمخانه‌‌اي با استفاده از برخي آماره‌هاي پايداري تك متغيره و چند متغيره

اين طرح به منظور تعيين سازگاري و پايداري عملكرد 10 ژنوتيپ توتون و برآورد پايدارترين ژنوتيپ براي مناطق توتون‌كاري استان‌هاي گيلان، مازندران و گلستان اجرا شد. در اين پژوهش 10 ژنوتيپ نرعقيم توتون گرمخانه‌اي در شش منطقه توتون‌كاري استان‌هاي گيلان، مازندران و گلستان به مدت دو سال زراعي (1397-1398) ارزيابي شدند. ژنوتيپ‌ها در 12 محيط، به‌صورت جداگانه در قالب طرح بلوك‌هاي كامل تصادفي در سه تكرار مورد بررسي قرار گرفتند. تجزيه مركب با درنظرگرفتن محيط‌ها به‌عنوان فاكتور تصادفي و ژنوتيپ‌ها به‎عنوان فاكتور ثابت انجام شد. سپس تجزيه پايداري ژنوتيپ‌ها به وسيله 10 آماره‌ پايداري و سه مؤلفه اول حاصل از تجزيه AMMI (Additive Main effects and Multiplication Interaction) شامل IPCA1، IPCA2  و  IPCA3 انجام گرديد. نتايج تجزيه واريانس مركب نشان داد اثر مكان و اثر متقابل سال × مكان، اثر ژنوتيپ و اثر متقابل ژنوتيپ × سال × مكان در سطح احتمال يك درصد براي صفت عملكرد معني‌دار بودند. كمترين مقدار ضريب تغييرات مربوط به ژنوتيپ‌هاي DVH2101 و RVH27 بود. با توجه به پارامترهاي اكووالانس ريك و واريانس پايداري شوكلا، ژنوتيپ‌هاي RVH30، RVH27 و RVH8به‌عنوان پايدارترين ژنوتيپ‌ها انتخاب شدند. از نظر ضريب تشخيص و آماره جنكينز و پركينز ژنوتيپ‌هاي RVH27، RVH30 و RVH8 در رتبه مشابهي از نظر پايداري قرار گرفتند. در نتيجه با لحاظ نمودن اكثر آماره‌هاي پايداري و تجزيه AMMI، پايدارترين ژنوتيپ،‌ هيبريد RVH27 بوده و هيبريدهاي RVH30 و DVH2101 در رده‌هاي بعدي پايداري قرار گرفتند. از نظر سازگاري خصوصي ژنوتيپ RVH6 و NC100 به منطقه توتون‌كاري تيرتاش و ژنوتيپ شماره RVH27 به منطقه رشت سازگاري خصوصي بالايي نشان دادند.