سنجه گونه هاي روابط ايران و چين در دوره صفويه

روابط ريشه دار و طولاني ايران و چين در دوران حاكميت مغولان و تيموريان در ابعاد سياسي، اقتصادي، فرهنگي و هنري بسيار رونق گرفت. اما در اوايل سدۀ 10ق/ 16م، به دليل اوضاع سياسي و اقتصادي ايران و چين، تغيير جغرافياي سياسي آسيا و پيدايي قدرت هاي جديد در حد فاصل دو سرزمين، تغيير توازن قواي سياسي و اقتصادي در جهان و نفوذ روزافزون اروپاييان در اطراف ايران و چين، بسياري از زمينه ها و بايسته هاي تداوم ارتباطات متنوع ايران و چين از ميان رفته بود. در ايام حكومت صفويه (907-1135ق) نيز روابط ايران و چين در كانون توجه زمامداران و نخبگان دو سرزمين نبود و تنها به دلايلي چون تأثيرپذيري از ميراث روابط دو سرزمين و نيز برخي ضرورت هاي اقتصادي، بعضي از گونه هاي روابط ايران و چين به صورت محدود برقرار بود. اين مقاله بر آن است با رويكردي توصيفي ـ تحليلي و مبتني بر اطلاعات پراكنده و اندك منابع تاريخي، ادبي، علمي و هنري پاسخگوي اين پرسش باشد كه روابط ايران و چين طي دورۀ صفويه در چه عرصه‌ها و با چه كيفيتي در جريان بوده است. نتايج پژوهش نشان مي‌دهد اين روابط عمدتاً در زمينه‌هاي اقتصادي، علمي و هنري بوده ‌است. به واسطۀ حفظ اين گونه هاي روابط و نيز تداوم پرتوافكني ميراث ديرينه و غني روابط گذشتۀ دو سرزمين، چين و دستاوردهاي تمدني و فرهنگي آن كمابيش در آيينۀ ذهن و انديشۀ حكام و نخبگان ايران عهد صفوي حضور داشت.