«هزارويك‌شب» مثل اعلاي گروتسك شرقي

چكيدهيكي از‌ روش‌هاي خوانش متن و دستيابي به لايه‌هاي زيرين آن، اعتنا به رويكردهاي نوين نقد و نظريه‌هاي ادبي و كشف ماهيت اثر بر مبناي سبك‌هاي ادبي و يافتن نشانه‌هايي است كه به دريافت و تحليل مخاطب توسّع بيشتري مي‌بخشند. متون كلاسيك ادبي نيز از اين قاعده مستثني نيستند بويژه آنكه بازخواني و تطبيق آن‌ها با موازين نظريه‌هاي نوين براي مخاطبان پژوهش‌گر نيز رويكرد پركشش و جذابي است. «هزارويك‌شب» به عنوان جامع‌ترين اثر كلاسيك ادبيات شفاهي مشرق‌زمين از جمله آثاري است كه علاوه بر مخاطب عام، همواره نظر پژوهندگان عرصه‌هاي جامعه‌شناسي، مردم‌شناسي، هنر و ادبيات را به خود معطوف داشته است، بدين‌رو بازخواني اين اثر سترگ با رويكرد «گروتسك» كه بنا به ماهيت خود با ناسازگاري فرم و محتوا، آميختگي عناصر ناهمگون و نامتجانس و تنوع بي‌پايان امور كميك، وحشتناك و زشت سروكار دارد به خوانندۀ امروزي امكان‌مي‌دهد تا با كاويدن اعماق حكايات كوتاه و بلند و دريافت مؤلفه‌هاي گروتسك در آن‌ها، به درك احترام‌آميزي فراتر از وفاق عام در فكاهۀ محض پنداشتن اثر دست‌يابد. پژوهش حاضر مي‌نمايد كه «هزارويك‌شب» به جهت چندسويگي و تعدد مضامين، در برداشتن طنز و جدّ، اَشكال لغزگونه، ظرافت ادبي در كنار واژگان عامي و لايه‌هاي تفسيري ناهمگون در فرم و محتوا، از مصاديق بارز و متعالي گروتسك ادبي در مشرق زمين بهشمار‌مي‌آيد.