بررسي وضعيت تكاملي علم رياضي در عصر ايلخانان

بخش مهمي از زايش و پويش علوم رياضي كلاسيك، مديون ايرانيان در فرايند تمدن اسلامي است كه در پي اجراي سياست و درايت دولت‌ها و دانشمندان عصر بويهي، سلاجقه و ايلخاني به دست آمد، بنابراين مي توان گفت: از پديده‌هاي مهم تاريخ علم و تاريخ اجتماعي دوره ميانه اسلامي، توسعه فوق العاده و هم زمان علوم رياضي و مذهب تشيع در عصر ايلخاني است كه اغلب با تدبير سياسي-علمي خواجه نصيرالدين طوسي همراه بود. مغولان كه برخي از مورخان نحوه و آثار ورود آنان به ايران را با تصرف آن توسط اعراب مسلمان مشابه مي‌پندارند، مرحله‌اي از تحول و تطور تاريخ علوم رياضي را در ايران رقم زدند. مراغه و تبريز به مركز فعاليت دانشمندان و پايتخت علمي ايلخاني مبدل گشت و علوم عقلي و نقلي اسلامي و خاصه علوم مربوط به شيعي توسعه شگرفي يافت، موضوعي كه به روشني تبيين نشده است، از اين رو، مقاله حاضر در صدد است به روش توصيفي-تحليلي و با مطالعات كتابخانه‌اي به اين سئوال پاسخ دهد كه: جزئيات دستاوردهاي علمي در حساب، جبر، هندسه و مثلثات چه بوده است؟ يافته‌هاي اين پژوهش، نشان مي دهد در اين دوره، با اوج گيري توليد ارصاد و نگارش زيج‌ها به چنان نوآوري‌هاي شگفت انگيزي دست پيدا كرد كه به كالاي رايج صادراتي به اروپا تبديل گشت.