مطالعه تطبيقي ساختار وتزيينات كتيبه خط كوفي مورق مسجد جامع و مسجد حيدريه قزوين

خط كوفي تزييني يكي از كهن‌ترين خطوط در كتيبه‌هاي معماري و بناي اسلامي به شمار مي‌آيد. ظرافت و زيبايي خط كوفي تزييني را مي‌توان در كتيبه‌هاي ايراني به ويژه مسجد حيدريه و جامع قزوين مربوط به دوره سلجوقي جستجو كرد. هدف اصلي مقاله حاضر شناسايي و استخراج تمام حروف‌ كتيبه براي بررسي ويژگي‌هاي ساختاري و تزييني از نظر تشابه و تفاوت است. سؤال‌هاي تحقيق آن است كه تشابهات و تمايزهاي بين ساختار نوشتاري، هندسي و تزيين گياهي خط كوفي مسجد حيدريه و جامع قزوين به چه صورت‌هايي نمودار گشته است؟ آيا خطوط كوفي ‌آمده دركتيبه‌هاي مساجدجامع و حيدريه قزوين از لحاظ ساختاري ‌‌‌و تزيين از يكديگر تأثير پذيري داشته اند؟ روش پژوهش براساس توصيفي-تحليلي ومبناي گردآوري كتابخانه اي، مشاهدات ميداني و بازديد مي‌باشد. يافته‌هاي تحقيق نشان دهنده وجود اشتراكات ساختار نوشتاري و تزيين گياهي در هر دوكتيبه است؛ به دليل اين كه مسجد حيدريه بر اساس فاصله زماني بعد از مسجد جامع ساخته شده است تا حدودي از لحاظ ساختار ‌‌‌و تزيين از اين كتيبه تأثيرپذيري داشته است،كتيبه حيدريه علاوه بر ساختار نوشتاري و گياهي از ساختار هندسي نيز بهره جسته و پا را فراتر نموده و ساختاري نوين با شاخصه هايي، زيبايي را با ورود حركت مورب حروف در كتيبه و ترسيم تزيينيِ گره‌هاي هندسي و گره اتصال، تكامل و پيشرفت نويني ازساختارخط كوفي ايراني را معرفي مي‌نمايد. به دليل قدرت بياني در ساختار بنا نوعي استحكام، انسجام و تعادل با فضاي معماري اين دو بنا برقرار شده است و همين ويژگي‌ها مي‌تواند به‌عنوان نمونه‌اي شاخص براي طراحان گرافيك در زمينه طراحي حروف، الگويي براي تجربيات نوين مورد بهره برداري قرار گيرد.