تحليل تأثير مكان‌گزيني سفرا و اتباع خارجي در تحول ساختار جدايي‌گزيني اجتماعي-فضايي شهر تهران در دوره قاجاريه

اقامت اتباع خارجي در شهر تهران و رفت‌وآمد آن‌ها در قالب جديد سفير و مستشار و شكل قديمي تاجر و سياح و حركت تدريجي به سمت مناطق شمالي شهر به همراه شاه و درباريان و تملك باغ‌ها و احداث خانه‌هاي بزرگ و مجلل، موجب بروز برخي تغييرات و تحولات در اين مناطق و به‌مرور تمام شهر تهران مي‌شود. هدف اين پژوهش، برشماري تأثيرات اتباع خارجي و به‌ويژه سفراي كشورهاي مختلف ساكن در شهر تهران و تحليل تغييرات اجتماعي- فضايي ناشي از سكونت آنان در محلات شمالي شهر تهران در دوره قاجار است. براي تحليل چگونگي رخداد تغييرات اجتماعي و فضايي در بستر تاريخي شهر تهران، از روش مطالعات تاريخي و روش توصيفي-تحليلي بهره گرفتيم. نتايج اين پژوهش نشان مي‌دهد اتباع خارجي و به‌ويژه سفراي كشورهاي صاحب نفوذ در دوران قاجار، با بهره‌مندي از اختيارات پادشاه، تمكن مالي مناسب و تا حدودي مقبوليت اجتماعي، بهترين نقاط سكونتي شهر تهران را در برهه‌هاي مختلف در اختيار گرفته و سبب بسط و تقويت پديده جدايي‌گزيني اجتماعي-فضايي در شهر تهران شدند. آن‌ها با سكونت در بهترين مناطق شهر (عموماً شمال شهر)، بسياري از مناسبات اقتصادي-اجتماعي رايج را تغيير داده و زمينه‌ساز بروز تحولات سكونتي بودند كه اثرات آن تا به امروز قابل مشاهده است.