هويت تفكر فلسفي يوناني در نزد شيخ اشراق

متفكران عالم اسلام همواره به هويت تفكر يوناني توجه كرده اند و عملكرد واحدي نسبت به آن نداشتند. عارفان مسلمان نداي دوگانگي تفكر ايماني با يوناني را سر دادند و نسبت به نفوذ فلسفه ي عقلاني در دنياي اسلام هشدار دادند، ولي برخي ديگر با بحث هاي نظري، سعي كرده اند غيرحقيقي و ابتربودن نگاه عقل مستقل بشر را اثبات كنند. سهروردي كه مؤسس حكمت اشراق است، ميان تفكر يوناني ارسطويي (كه بر قياس برهاني مبتني است) و حكماي ماقبل ارسطو تفكيك برقرار مي كند و مدعي مي شود كه حكمت يونان باستان شاخه اي از خميره ي ازلي حكمت اشراقي است كه به افلاطون الهي ختم شده است. از ديدگاه وي خميره ي ازلي حكمت راستين كه شامل مشاهده ي قلبي انوار قاهره ي عالم غيب از راه تهذيب نفس است، در آثار بزرگان يونان باستان (به خصوص افلاطون) به زبان رمز ارائه شده است. به نظر سهروردي، حكمتِ بحثيِ ارسطو تاريك است و نمي تواند علم راستين را در اختيار بشر قرار دهد. البته وي عليرغم انكار حقيقي بودن راه برهاني ارسطو، آن را براي تعليم حكمت اشراقي به مبتديان مفيد مي داند و سعي مي كند روش و برخي اصول آن را نقد كند. نوشتار حاضر با روش تحليلي سعي دارد جايگاه عقل خوداتكاي ارسطويي را در ديدگاه شيخ اشراق جستجو كند و از اين طريق، به شناسايي هويت حكمت اشراق كمك كند.