الگوي «زيست‌شهر»هاي نوين مولد، پيشران حركت به سوي شهرسازي اسلامي

معماري و شهرسازي خنثي نبوده است و مي‌تواند بسترساز پروش انسان و جامعه‌ي خاصي شود. انسان و جامعه‌ي مطلوب، بر اساس ارزش‌هاي فرهنگي هر اجتماعي تعريف شده و  الگوها و نظريات معماري و شهرسازي با اتكا به ارزش‌ها، خلاقيت انساني و تجربه‌نگاري نمونه‌هاي منتخب، بازتعريف و بهينه‌سازي مي‌شوند. لذا در مقابل سبك كنوني شهرسازي كشور كه متاثر از الگوي مدرنيستي غرب است، مي‌توان به الگوهايي انديشيد كه ارزش‌هايي نظير «خانه‌ي مولد»، «تعامل سازنده و ذاكرانه با طبيعت»، «نظام اجتماعي مبتني بر اخوت»، «كاهش قيمت زمين»، «عدالت فضايي و رفع جدايي‌گزيني»، «خانواده بنياني»، «مسكن وسيع»، «مسجد محوري» و «محله مقياسي» را پاس دارند. ايده‌ي «زيست‌شهر» تلاشي براي نيل بدين ارزش‌هاست. اين الگوي پيشنهادي در قالب مجتمع‌هاي زيستي-معيشتي و با توجه به مولفه‌هاي سبك‌هاي بومي و همچنين مطلوبيت‌ها وآموزه‌هاي فرهنگ ايراني- اسلامي ارائه شده‌است. طراحي زيست‌شهر تلاشي براي بازتعريف الگوي ساخت در محلات و شهرك‌هاي جديد‌التاسيس است، به‌نحوي‌كه دربرگيرنده‌ي واحدهاي مسكوني يك‌طبقه‌ي وسيع و مولد باشد، خدمات شهري را تدارك ببيند، و  بستر توان‌مندسازي خانواده‌ها و امكان شكل‌دهي و هويت‌دهي به محيط توسط ساكنان را فراهم گردد. با اين‌حال، تحقق اين ايده نيازمند انجام مطالعات امكان‌سنجي است. چهار مسأله اصلي براي امكان‌سنجي عبارتند از: مسأله زمين و كمبود آن، مسأله تأمين آب و انرژي، مسأله هزينه‌هاي اجرايي و ساخت‌وساز و درنهايت بررسي ظرفيت‌هاي قانوني. يافته‌ها نشان مي‌دهد از نظر تأمين زمين، ايده‌ي زيست‌شهر مي‌تواند جمعيتي معادل كل كشور را در وسعتي معادل 2% مساحت ايران اسكان دهد. از نظر تأمين آب و انرژي راهكارهايي براي طراحي پايدار زيست‌شهر وجود دارد كه در مقاله تبيين شده‌است. هزينه‌هاي فني و اجرايي نيز براي هر واحد مسكوني، معادل مسكن مهر خواهد بود. اين الگو مي‌تواند علاوه بر اصلاح الگوي شهرها و شهرك‌هاي نوبنياد، بستري براي مهاجرت معكوس به روستاها و ايجاد توازن و تمركززدايي در آمايش سرزمين را فراهم نموده و به‌عنوان پيشراني براي اصلاح شهرها و روستاهاي موجود ايفاي نقش نمايد.