تدبير حفظ‌الصحۀ مسافر در ايران عصر صفوي

حفظ صحت و اعادۀ سلامت به بدن، در موقعيت‌هاي مختلف به‌ويژه در هنگام سفر، همواره درخور توجه انسان بوده است؛ بنابراين پژوهش حاضر براساس اين مسئله شكل‌گرفته است كه پاسخگويي به نيازهاي بهداشتي و صحي مسافر در ايران عصر صفوي، به چه نحوي انجام مي‌گرفت؟ يافته‌هاي پژوهش حاضر براساس روش توصيفي – تحليلي، نشان مي‌دهد مسافرت در عصر صفوي با اهداف و انگيزه‌هاي گوناگون ديني، نظامي و تجاري، عمدتاً به‌صورت زميني (پياده و سواره) و يا سفر دريايي انجام مي‌گرفت. رويكرد رفتاري در پاسخگويي به نيازهاي بهداشتي و صحي مسافر، متناسب با فضاي فكري و نظام طب اخلاطي، ذيل تدابير حفظ‌الصحه و روش‌هاي مختلف درماني ارائه شده است. نتيجۀ حركت و جابه‌جايي به هنگام مسافرت، بروز چالش‌هاي مختلف جسمي/ روحي در طول مسير براي مسافر بود؛ بنابراين كسب آگاهي و آشنايي لازم، اتخاذ تدابير و ايجاد تغيير در عادات و الگوهاي رفتاري قبل از آغاز سفر، براي آماده‌سازي بدن ضروري بود. مراعات اصول شش‌گانۀ حفظ‌الصحه، حافظ صحت بدن مسافر در طول حركت بود. در تناسب با زمان مسافرت و دو متغير مهم گرما و سرما، امكان بروز انواع امراض و حالاتي چون تشنگي و عطش، گرسنگي، خستگي، گرمازدگي، سرمازدگي، سوختگي و جراحت وجود داشت. براي رفع انواع حالات و عوارض ايجادشده، بسته به موقعيت و مزاج فرد، طبيبان روش‌هاي مختلف درماني را ارائه كرده‌اند.