آسيب‌شناسي عرفان؛ بازخواني جايگاه عرفان از منظر علامه مصباح يزدي

عرفان شناخت شهودي خداست كه بي‌حجاب مفاهيم حاصل مي‌شود. چنين شناختي برتر از شناخت غايبانه‌اي است كه از طريق برهان و استدلال به‌دست مي‌آيد. عالمان حوزوي و از جمله علامه مصباح يزدي يادآوري مي‌كنند كه اين برتري نه به معناي برتري هر آن چيزي است كه به «عرفان» معروف است و نه به معناي تنقيص شناخت‌هاي عقلي. از ديدگاه ايشان، اگرچه يافت شهودي يافتي عيني و بدون حجاب از حقيقتي سلوكي يا وجودي است، گزاره‌هاي عرفاني برآمده از شهودات عرفاني، براي غيرعارف،‌ نقل‌هايي هستند كه معيار ارزيابي آنها بسته به نوع گزاره، عقل است و شرع. در اين مقاله به روش توصيفي ـ تحليلي ديدگاه علامه مصباح يزدي در مورد جايگاه عرفان و آسبب‌هاي احتمالي آن بررسي مي‌شود و به اين نكته اشاره مي‌شود كه عقل نه فقط در فهم و ارزيابي گزاره‌هاي عرفاني كارآمد است، بلكه براي تشخيص طريقت سلوك هم لازم است.