رويكرد صوفيان به تجدد و مدرنيسم در ايران

در فاصله دوره مشروطه تا پهلوي، تجدد و مدرنيسم مهم‌ترين دغدغه حكومت و دين‌مداران بوده است. صوفيان نيز در حوزه عيني ـ اجتماعي مانند آموزش نوين، موسيقي، نوع پوشش، احزاب و انجمن‌ها؛ و در حوزه نظري و مباني تفكر نوين، مانند ناسيوناليسم و اومانيسم واكنش نشان داده‌اند. صفي‌عليشاهي و سلطان عليشاهي مهم‌ترين شاخه هاي طريقت نعمت‌اللهيه بودند كه هر يك ديدگاه و عملكرد متفاوتي داشتند. پرسش اين است كه آنان با تكيه بر مباني اعتقادي خود چه رويكردي در مواجهه با موج مدرنيسم در عصر مشروطه‌ و سپس دوره پهلوي داشتند؟ فرض بر اين است كه صوفيان ضمن پرهيز از اقدامات انقلابي دوره مشروطه، از موج مدرن‌گرايي آن كاملاً منفك نشدند و در دوره پهلوي موافقتها و مخالفتها با مسائل عمدتاً فرهنگي آنان را به بازبيني مباني اعتقادي واداشت. دستاورد اين پژوهش با روش توصيفي ـ تحليلي، نشان مي دهد صوفيان ضمن پذيرش ظواهر نوگرايي، تغييرات ساختاري و بنياديني را در اعتقادات ديني نپذيرفتند.